Informacja publiczna: czy to pierwsze zarzuty karne w Polsce za brak BIP?

Burmistrz Kraśnika został oskarżony przez prokuraturę o naruszenie ustawy o księgowości, ale z perspektywy tego serwisu ważniejsze jest to, że prokuratura postawiła również zarzut związany z brakiem Biuletynu Informacji Publicznej, który powinien być prowadzony przez Związek Międzygminny Strefa Usług Komunalnych. Oskarżony burmistrz był wówczas przewodniczącym tego związku. Udostępnianie informacji publicznej obywatelom to działanie, które - podobnie jak przestrzeganie wszystkich innych przepisów systemu prawnego w Rzeczpospolitej - jest elementem realizowania zasady legalizmu (praworządności), którą można znaleźć w art. 7 Konstytucji RP. Sam dostęp do informacji publicznej jest regulowany w art. 61 Konstytucji. Jeśli w tym procesie dojdzie do skazania, to może to być istotny sygnał dla aspirujących do władzy osób, że realizując się w organach władzy publicznej powinni również przestrzegać tego typu przepisów, a raczej - tym bardziej powinni przestrzegać wszystkich przepisów.

To nie pierwszy taki przypadek, w którym próbuje się stosować przepisy karne ustawy o dostępie do informacji publicznej, chociaż art. 23 tej ustawy - jak się wydaje - w Polsce chyba się "nie przyjął". Być może jednak coś się zmienia.

W tekście Dziennika Wschodniego, pt. Burmistrz Kraśnika milczy przed sądem, czytamy:

Burmistrz Czubiński i pozostali oskarżeni nie przyznali się do winy, odmówili również składania wyjaśnień. Tuż przed rozprawą Czubiński podkreślał, że podobne zarzuty można postawić wielu samorządowcom, zwłaszcza ten o Biuletynie Informacji Publicznej. Zasłaniał się też brakiem wiedzy, że skarbnik związku nie radzi sobie z prowadzeniem dokumentacji. Zapewnił, że odpowiednie upoważnienia na pewno się jeszcze znajdą.

Jest też tekst Lubelskie. Ruszył proces burmistrza Kraśnika , który za PAP opublikowała Gazeta.pl.

Przypominam takie teksty publikowane w tym serwisie, jak Przygnębiający raport MSWiA na temat BIP. W tym tekście przywołałem fragment z omawianego tam raportu: "zdecydowana większość podmiotów zdaje sobie sprawę co najmniej z części obowiązków wynikających z wejścia w życie nowego rozporządzenia". Przypominam również tekst NIK o strategii informatyzacji, a tam fragment:

W trakcie kontroli poddano analizie internetowa stronę główną Biuletynu Informacji Publicznej. Ustalono, że wykaz zamieszczony na stronie głównej BIP, niezgodnie z wymogami określonymi w przepisach prawa, nie uwzględniał wszystkich organów władzy publicznej oraz podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej. Odnośniki (linki) do stron internetowych poszczególnych podmiotów ujętych w wykazie – nie zapewniały połączenia. Strona główna BIP nie zawierała wymaganego przepisami menu przedmiotowego. NIK zwróciła uwagę, że organ odpowiedzialny za administrowanie stroną główną BIP, tj. Minister SWiA – nie ma możliwości egzekwowania wymaganej zawartości stron BIP, za które są odpowiedzialne ustawowo poszczególne instytucje. Spośród 93 stron podmiotowych BIP, przebadanych w toku kontroli, stwierdzono mankamenty w 97% z nich.

Okazuje się, że to prokuratura może mieć narzędzia do egzekwowania stosowania prawa w Rzeczpospolitej Polskiej w zakresie prowadzenia BIP-ów. Oczywiście samo oskarżenie, to jeszcze nie wyrok, ale zgodnie z art. 23. ustawą o dostępie do informacji publicznej:

Kto, wbrew ciążącemu na nim obowiązkowi, nie udostępnia informacji publicznej, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Nie słychać zbyt często, by ten przepis był zbyt intensywnie stosowany przez prokuraturę. Oczywiście można znaleźć doniesienia o jego stosowaniu, a taką historię można przeczytać m.in. na stronach Pozarządowego Centrum Dostępu do Informacji Publicznej, serwisu prowadzonego przez Stowarzyszenie Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich. Chodzi o tekst Wyrok za nieudostępnianie informacji publicznej.

Stan serwisów internetowych administracji publicznej jest marny i jeśli rząd czegoś z tym nie zrobi wcale nie będzie lepiej, i chociaż pojawiają się inicjatywy społeczne, to przecież społeczeństwo nie zrobi za rząd wszystkiego (por. "Nowa nadzieja" w government 2.0? - rozmowa ze Zbigniewem 'Gandalfem' Branieckim o nowym projekcie oraz inne teksty w dziale e-government).

Prawo w tym względzie to jedno (i nie mówię teraz tylko o problemie rejestracji serwisów internetowych jako dzienników lub czasopism; por. Dlaczego urzędy nie rejestrują w sądzie swoich serwisów jako dzienników lub czasopism - publikuję odpowiedzi), ale jest też problem z ogólnym stanem bezpieczeństwa i dbania o serwisy internetowe administracji publicznej.

Oto Olgierd Rudak opublikował kilka dni temu tekst Jak wygląda strona internetowa SR w Ostrowie Wielkopolskim. Chodzi o stronę internetową Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim, po wejściu na którą okazywało się, że była zainfekowana malwerem (szkodliwym oprogramowaniem - malicious software), a konkretnie koniem trojańskim JS:Illredir-W [Trj].

To nie pierwszy taki przypadek infekcji - przypominam akcję z poinformowaniem Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, że "sieje" ona infekującym wszystkich oprogramowaniem (por. dział wirusy niniejszego serwisu). Stronę szkoły zmieniono (podobnie szybko usunięto siejącą trojanami stronę Sądu Rejonowego), ale nie wiadomo, czy policja wszczęła wówczas jakieś postępowanie zmierzające do wykrycia sprawców (cóż z tego, że wiadomo, iż takie infekcje dzieją się często w sposób zautomatyzowany? ktoś chyba tez odpowiada za konserwację serwisu internetowego administracji publicznej?). Poza tym warto się zastanowić, czy doprowadzenie do tego, że strony administracji publicznej "sieją" oprogramowaniem infekującym komputery obywateli nie narusza - samo w sobie - przepisów (również karnych).

Przypominam również tekst Akt oskarżenia za wykorzystanie stron policyjnych do pozycjonowania. Tam, poza relacją dotyczącą zarzutów przekroczenia z chęci zysku uprawnień przez jednego z funkcjonariuszy policji (ciekawe, jak się skończyła tamta sprawa?) pisałem o wykorzystywaniu storn internetowych Sądu Rejonowego w Radziejowie, jako słupa ogłoszeniowego dla SEO. Podobnie wykorzystywano BIP Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu.

Być może w każdym z powyższych przypadków prokuratura mogłaby być ważnym czynnikiem motywującym nie tylko do publikowania aktualnych informacji publicznych w trybie przewidzianym przez system prawa, ale również, by prowadzone serwisy internetowe administracji publicznej były wolne od wad technicznych, niedyskryminujące, nie wprowadzające w błąd? Tak tylko sobie głośno myślę.