Rada Unii Europejskiej zatwierdziła Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych

Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych została przyjęta w dniu 13 grudnia 2006 r. przez Zgromadzenie Ogólne ONZ. 24 listopada Rada Unii Europejskiej ratyfikowała Konwencję. Chociaż Polska jakiś czas temu podpisała Konwencję, to nadal czekamy na jej ratyfikację w Polsce. Ta Konwencja ma wpływ nie tylko na sytuację prawną osób niepełnosprawnych, ale w istocie dotyczy nas wszystkich, gdyż jej postanowienia wpływają na regulacje prawne dostępności do informacji (i infrastruktury informatycznej, a więc nie tylko w sferze web accessibility, ale również w szerszym zakresie regulacji informatyzacji administracji publicznej), w tym w sferze np. praw autorskich, cyfrowej telewizji i innych mediów, itp. Postanowienia tej konwencji mają również wpływ na przepisy dotyczące zamówień publicznych.

Informację na temat ratyfikowania Konwencji przez Radę można znaleźć w komunikacie pt. The European Community Ratifies the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities. Na stronie Rady Unii Europejskiej można również znaleźć dokument Decyzji Rady w sprawie zawarcia przez Wspólnotę Europejską Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych (CNS 2008/0170), w której czytamy, że "Rada Unii Europejskiej uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, w szczególności jego art. 13 i 95 w związku z art. 300 ust. 2 akapit pierwszy zdanie drugie i art. 300 ust. 3 akapit pierwszy, uwzględniając wniosek Komisji, uwzględniając opinię Parlamentu Europejskiego...", etc. i dalej, w art 1 ust. 1 Decyzji: "Niniejszym zatwierdza się w imieniu Wspólnoty Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych z zastrzeżeniem co do jej art. 27 ust. 1.".

To jest ważna informacja. Ważna nie tylko dlatego, że Konwencja ONZ jest pierwszym traktatem poświęconym prawom człowieka w XXI wieku, ale również dlatego, że to pierwsza konwencja ONZ z zakresu praw człowieka otwarta dla instytucji wspólnotowych w odniesieniu do akcesji lub formalnego potwierdzenia. Dlatego to chyba pierwszy traktat, do którego przystąpiła Unia Europejska (por. również Parlament Europejski w drodze do zatwierdzenia Konwencji ONZ w sprawie osób niepełnosprawnych z kwietnia 2009 roku).

Początek procedury przyjęcia przez UE tego traktatu wyznacza wniosek Komisji z 27 lutego 2007 r., dotyczący decyzji Rady w sprawie podpisania, w imieniu Wspólnoty Europejskiej, Konwencji ONZ w sprawie praw osób niepełnosprawnych oraz jej protokołu fakultatywnego (COM(2007)77). Potem, 27 marca 2007 r., Rada wydała decyzję zawierającą upoważnienie do podpisania przez Wspólnotę Konwencji. Dostępne są m.in. następujące materiały źródłowe: Wniosek decyzja Rady dotycząca zawarcia przez Wspólnotę Europejską Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych /* KOM/2008/0530 wersja ostateczna - COD 2008/0170 */
z 2 września 2008 r. Jest też Wniosek decyzja Rady dotycząca zawarcia przez Wspólnotę Europejską protokołu fakultatywnego do Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych /* KOM/2008/0530 wersja ostateczna/2 - CNS 2008/0171 */. Dostępne są materiały na stronie Parlamentu Europejskiego: Conclusion of the UN Convention on the Rights of Persons with Disabilities.

Nadal czekamy na to, że Polska ratyfikuje Konwencję, a wówczas do polskiego porządku prawnego wejdą jej postanowienia. Jest ich wiele. Z perspektywy rozważań prowadzonych w niniejszym serwisie najistotniejszy wydaje się być art 9 Konwencji, zgodnie z którym:

Artykuł 9
Dostępność

1. Aby umożliwić osobom niepełnosprawnym samodzielne życie i pełne uczestnictwo we wszystkich sferach życia, Państwa-Strony podejmą stosowne kroki celem zapewnienia osobom niepełnosprawnym dostępu, na równych zasadach z innymi obywatelami, do środowiska fizycznego, transportu, informacji i komunikacji międzyludzkiej, w tym technologii i systemów komunikacyjnych i informacyjnych, oraz do innych udogodnień i usług oferowanych całemu społeczeństwu, zarówno w środowiskach miejskich, jak i wiejskich. Te działania, włącznie z rozpoznawaniem i usuwaniem przeszkód i barier na drodze do dostępności, będą dotyczyć między innymi:

(a) Budynków, dróg, środków transportu oraz innych obiektów, w tym szkół, mieszkalnictwa, ośrodków medycznych i miejsc pracy;

(b) Usług informacyjnych, komunikacyjnych i innych, w tym usług elektronicznych, jak również usług w zakresie pomocy w nagłych wypadkach.

2. Państwa-Strony podejmą również stosowne kroki w celu:

(a) Rozwoju, propagowania i monitorowania procesu wdrażania minimum standardów i wytycznych dotyczących udogodnień i usług oferowanych całemu społeczeństwu;

(b) Dopilnowania, aby przedsiębiorstwa sektora prywatnego oferujące usługi całemu społeczeństwu, wzięły pod uwagę wszelkie aspekty dostępności tych usług dla osób niepełnosprawnych;

(c) Zapewnienia szkoleń dla interesariuszy w kwestiach związanych z dostępnością dla osób niepełnosprawnych;

(d) Zapewnienia oznakowania w piśmie Braille’a oraz w łatwej do odczytania i zrozumiałej formie w budynkach i innych obiektach publicznych;

(e) Zapewnienia formy pomocy ze strony innych osób i pośredników, w tym przewodników, lektorów oraz profesjonalnych tłumaczy języka migowego, aby ułatwić osobom niepełnosprawnym dostęp do budynków i innych obiektów publicznych;

(f) Promowania innych stosownych form pomocy i wsparcia dla osób niepełnosprawnych, aby zapewnić im dostęp do informacji;

(g) Promowania dostępu osób niepełnosprawnych do najnowszych technologii i systemów informacyjnych i komunikacyjnych, w tym do Internetu;

(h) Promowania projektowania, rozwoju i dystrybucji dostępnych technologii i systemów informacyjnych i komunikacyjnych, począwszy od etapu początkowego tak, aby stały się one osiągalne po minimalnych kosztach.

W dodatku do Decyzji Rady, którą dokonano ratyfikacji Konwencji, znajduje się wykaz aktów wspólnotowych odnoszących się do spraw regulowanych konwencją. Przywołam fragmenty tego dodatku, a wybrałem tylko niektóre z nich:

Wymienione poniżej akty wspólnotowe ilustrują zakres kompetencji Wspólnoty wynikający z Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W niektórych sprawach Wspólnota Europejska ma kompetencje wyłączne, w innych zaś dzieli kompetencje z państwami członkowskimi. Oceniając, jaki zakres kompetencji Wspólnoty wynika z poniższych aktów, należy odwołać się do dokładnych przepisów każdego z nich, a w szczególności do tego, w jakim stopniu przepisy te ustanawiają wspólne zasady, na które mają wpływ postanowienia konwencji.

– Dostępność

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1999/5/WE z dnia 9 marca 1999 r. w sprawie urządzeń radiowych i końcowych urządzeń telekomunikacyjnych oraz wzajemnego uznawania ich zgodności (Dz.U. L 91 z 7.4.1999, s. 10)
(...)
Dyrektywa 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) (Dz.U. L 108 z 24.4.2002, s. 33)

Dyrektywa 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej) (Dz.U. L 108 z 24.4.2002, s. 51)
(...)
Dyrektywa 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi, (Dz.U. L 134 z 30.4.2004, s. 114)

Dyrektywa Rady 92/13/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. koordynująca przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne odnoszące się do stosowania przepisów wspólnotowych w procedurach zamówień publicznych podmiotów działających w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i telekomunikacji (Dz.U. L 076 z 23.3.1992, s. 14) zmieniona dyrektywą 2007/66/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 grudnia 2007 r. zmieniającą dyrektywy Rady 89/665/EWG i 92/13/EWG w zakresie poprawy skuteczności procedur odwoławczych w dziedzinie udzielania zamówień publicznych (Dz.U. L 335 z 20.12.2007, s. 31)

Dyrektywa Rady 89/665/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych odnoszących się do stosowania procedur odwoławczych w zakresie udzielania zamówień publicznych na dostawy i roboty budowlane (Dz.U. L 395 z 30.12.1989, s. 33) zmieniona dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 grudnia 2007 r. zmieniającą dyrektywy Rady 89/665/EWG i 92/13/EWG w zakresie poprawy skuteczności procedur odwoławczych w dziedzinie udzielania zamówień publicznych (Dz.U. L 335 z 20.12.2007, s. 31).
(...)
– Dostęp do informacji

Dyrektywa 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu odnoszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi zmieniona dyrektywą 2004/27/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. (Dz.U. L 136 z 30.4.2004, s. 34)

Dyrektywa 2007/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 grudnia 2007 r. zmieniająca dyrektywę Rady 89/552/EWG w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U. L 332 z 18.12.2007, s. 27)

Dyrektywa 2000/31/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawie niektórych aspektów prawnych usług społeczeństwa informacyjnego, w szczególności handlu elektronicznego w ramach rynku wewnętrznego (dyrektywa o handlu elektronicznym) (Dz.U. L 178 z 17.7.2000, s. 1)

Dyrektywa 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 167 z 22.6.2001, s. 10)

Dyrektywa 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotycząca nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniająca dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 (dyrektywa o nieuczciwych praktykach handlowych) (Dz.U. L 149 z 11.6.2005, s. 22)

– Statystyka i gromadzenie danych

Dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych (Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31)

Rozporządzenie Rady (WE) 577/98 z dnia 9 marca 1998 r. w sprawie organizacji badania prób losowych dotyczącego siły roboczej we Wspólnocie (Dz.U. L 77 z 14.3.1998, s. 1) oraz towarzyszące mu rozporządzenia wykonawcze

Rozporządzenie (WE) nr 1177/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 czerwca 2003 r. dotyczące statystyk Wspólnoty w sprawie dochodów i warunków życia (EU-SILC) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U. L 165 z 3.7.2003, s. 1) oraz towarzyszące mu rozporządzenia
wykonawcze

Rozporządzenie (WE) nr 458/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 kwietnia 2007 r. w sprawie europejskiego systemu zintegrowanych statystyk na temat ochrony socjalnej (ESSPROS) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U. L 113 z 30.4.2007, s. 3) oraz towarzyszące mu rozporządzenia wykonawcze

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1338/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie statystyk Wspólnoty w zakresie zdrowia publicznego oraz zdrowia i bezpieczeństwa w pracy (Dz.U. L 354 z 31.12.2008, s. 70)
(...)

Jest również załącznik do Decyzji Rady, a w nim znajduje się Zastrzeżenie Wspólnoty Europejskiej do art. 27 ust. 1 Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych:

Wspólnota Europejska stwierdza, że na mocy prawa wspólnotowego (zwłaszcza na mocy dyrektywy Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy) państwa członkowskie mogą – w stosownych przypadkach – zgłaszać swoje zastrzeżenia do art. 27 ust. 1 konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, w zakresie w jakim art. 3 ust. 4 wspomnianej dyrektywy pozwala im wyłączyć z zakresu tej dyrektywy stosowanie zasady niedyskryminacji ze względu na niepełnosprawność w przypadku zatrudnienia w siłach zbrojnych. Wspólnota stwierdza zatem, że zawiera konwencję bez uszczerbku dla powyższego uprawnienia, przyznanego jej państwom członkowskim na mocy prawa wspólnotowego.

Opcje przeglądania komentarzy

Wybierz sposób przeglądania komentarzy oraz kliknij "Zachowaj ustawienia", by aktywować zmiany.

Co to znaczy dla nas?

Zadzior's picture

Przyznam, że prawo i struktura UE są dla mnie tak zawiłe, że nie wiem co to znaczy dla polskiego systemu prawnego. Może mnie ktoś oświecić?
Jacek Zadrożny

Co to znaczy dla nas (dwa)?

VaGla's picture

Na stronach Biura Pełnomocnika Rządu ds Osób niepełnosprawnych opublikowano interesujący komunikat, który w pewien sposób podpowiada nam, jak rząd ocenia zaistniała sytuację, o której Rada pisała, że "zatwierdza się w imieniu Wspólnoty Konwencję Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych z zastrzeżeniem co do jej art. 27 ust. 1.". 14 stycznia 2009 roku biuro pełnomocnika napisało w internecie (wytłuszczenie moje):

Rada Unii Europejskiej przyjęła 26 listopada 2009 roku tekst decyzji (dostępnej pod adresem http://register.consilium.europa.eu/pdf/pl/09/st15/st15540.pl09.pdf), która otwiera drogę do formalnego zatwierdzenia przez Wspólnotę Europejską, będącą organizacją integracji regionalnej, Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych, zgodnie z art. 43 Konwencji.

Decyzja zawiera m.in. informację o zatwierdzeniu Konwencji przez Wspólnotę, z zastrzeżeniem co do jej art. 27 ust. 1, oraz upoważnienie do wyznaczenia przez Przewodniczącego Rady osoby lub osób upoważnionych do złożenia Sekretarzowi Generalnemu ONZ w imieniu Wspólnoty Europejskiej dokumentu jej formalnego zatwierdzenia wraz z deklaracją w sprawie kompetencji (zamieszczoną w załączniku II do decyzji) i powyżej wspomnianym zastrzeżeniem (zamieszczonym w załączniku III do decyzji).

Załącznik I do decyzji stanowi tekst Konwencji w odpowiednim języku oficjalnym Unii Europejskiej, przy czym tekst Konwencji w języku polskim odpowiada dostarczonemu przez polską administrację rządową krajowemu tłumaczeniu roboczemu z marca 2008 roku, które jest zamieszczone na naszej stronie (http://www.niepelnosprawni.gov.pl/dokumenty-organizacji-narodow-zj/konwencja-o-prawach/).

W odniesieniu do omawianej decyzji Rady, należy mieć na uwadze bardzo istotny fakt, że realizacja decyzji może nastąpić de facto po ratyfikacji Konwencji przez jej wszystkie państwa członkowskie.
Dotychczas w Unii Europejskiej:

  • wszystkie państwa (27) i Wspólnota Europejska podpisały Konwencję,
  • 19 państw podpisało Protokół Fakultatywny,
  • 12 państw ratyfikowało Konwencję (Austria, Belgia, Czechy, Dania, Hiszpania, Niemcy, Portugalia, Słowenia, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy),
  • 10 państw ratyfikowało Protokół Fakultatywny (Austria, Belgia, Hiszpania, Niemcy, Portugalia, Słowenia, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy).

W jakim zatem celu organy Unii Europejskiej zostały zaproszone do przyjęcia Konwencji? Jakie to ma znaczenie prawne, że Rada ostatecznie zatwierdziła Konwencję? Co to znaczy, że to "otwiera drogę do formalnego zatwierdzenia przez Wspólnotę Europejską"? Sporo pytań...
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Ratyfikacja przez UE

VaGla's picture

23 grudnia 2010 r. Unia Europejska ratyfikowała Konwencję o prawach osób niepełnosprawnych ONZ.
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Piotr VaGla Waglowski

VaGla
Piotr VaGla Waglowski - prawnik, publicysta i webmaster, autor serwisu VaGla.pl Prawo i Internet. Członek Rady ds Cyfryzacji przy Ministrze Cyfryzacji, ekspert w Departamencie Oceny Ryzyka Regulacyjnego Ministerstwa Rozwoju, felietonista miesięcznika "IT w Administracji" (wcześniej również felietonista miesięcznika "Gazeta Bankowa" i tygodnika "Wprost"). Uczestniczył w pracach Obywatelskiego Forum Legislacji, działającego przy Fundacji im. Stefana Batorego w ramach programu Odpowiedzialne Państwo. W 1995 założył pierwszą w internecie listę dyskusyjną na temat prawa w języku polskim, Członek Założyciel Internet Society Poland, pełnił funkcję Członka Zarządu ISOC Polska i Członka Rady Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji. Był również Członkiem Rady Informatyzacji przy MSWiA, członkiem Zespołu ds. otwartych danych i zasobów przy Komitecie Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji oraz Doradcą społecznym Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej ds. funkcjonowania rynku mediów w szczególności w zakresie neutralności sieci. W latach 2009-2014 Zastępca Przewodniczącego Rady Fundacji Nowoczesna Polska, w tym czasie był również Członkiem Rady Programowej Fundacji Panoptykon. Więcej >>