Wytyczne dla ruchu rowerowego to tylko kolejny przykład

Co tu komentować? Takich sytuacji, w których albo urzędnicy będą zarzucać sobie wzajemnie "plagiaty", albo cierpieć będzie re-use i dostęp do informacji publicznej, a to ze względu na wyłączenia związane z ochroną praw autorskich do pożądanej społecznie informacji, będzie coraz więcej. Organizacja państwowa i samorządy muszą wdrożyć przejrzysty mechanizmy zamawiania i wykorzystywania materiałów z zewnętrznych źródeł. Ktoś to również powinien kontrolować, w szczególności kontrolować, czy takie zamówienie istotnie było potrzebne. Tymczasem opinia publiczna zaczyna się emocjonować sporem między warszawskim Ratuszem i łódzkim Zarządem Transportu i Dróg o "Wytyczne dla ruchu rowerowego"...

Historię opisuje Gazeta Wyborcza w tekście Warszawa oskarża Łódź o plagiat. Prawnicy: Ale... o co chodzi?. To tylko kolejny sygnał, że coś trzeba zrobić. Tym bardziej, że w administracji nie ma - jak się wydaje - zwyczaju podpisywania umów o przeniesienie autorskich praw majątkowych w sytuacji, gdy dokument (lub materiał) urzędowy przygotowywany jest przez osobę trzecią. W podlinkowanym artykule pada stwierdzenie odnośnie "Wytycznych": "Za jego opracowanie stołeczny ratusz zapłacił firmie TransEko 34 tys. zł.". Ciekawe, czy możemy poznać treść umowy?

Wiemy, czym jest dokument urzędowy (por. Urzędowe dokumenty, materiały, znaki i symbole w orzecznictwie sądów administracyjnych, SIWZ: utwór pracowniczy vs. dokument urzędowy oraz Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 26 września 2001 r. (sygn. akt IV CKN 458/00)). Nie wiemy, czym jest "urzędowy materiał", ale wiemy, że materiał urzędowy nie jest przedmiotem prawa autorskiego (art. 4 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych stwierdza to wyraźnie). Nie wiemy, czy utwór (np. opracowanie zamówione przez urzędników u zewnętrznego wykonawcy) staje się materiałem urzędowym, jeśli urząd przyjmie go w ramach jakiejś, przewidzianej prawem, procedury. Czy dochodzi do wywłaszczenia praw majątkowych wykonawcy? Komu i w jakim trybie przysługiwać będzie roszczenie o ewentualne odszkodowanie? A może tak przyjęty dokument jest "wadliwy" i należy go przygotować raz jeszcze? Kto kontroluje proces zawierania umów o takie opracowania, które zawierane są z urzędami? Czy urzędnik może ponosić odpowiedzialność za to, że zawarł umowę, pozostawiając prawa autorskie przy wykonawcy, chociaż dokument (utwór) będzie potem dalej żył w sferze, w której monopole prawnoautorskie nie są wskazane, a nawet są niedopuszczalne? Czy ktokolwiek zastanawia się w urzędach nad tym, że należy stworzyć jakieś źródło wiedzy o wykorzystywanych przez państwo i samorządy prawach osób trzecich? Jak daleko może sięgnąć prywatyzacja państwa i samorządów? To nie są nowe pytania.

Takich sygnałów w tym serwisie odnotowałem już kilka:

• Outsourcing w przygotowywaniu "dokumentów urzędowych" a prawa autorskie
• Dziennik Ustaw nr 75 z 2008 roku, poz 451, strona 4216...
• Ktokolwiek widział, ktokolwiek wie, kto jest autorem logo BIP?

Z jednej strony rośnie świadomość prawna obywateli, z drugiej zaś zaostrza się konkurencja (państwo i samorząd nadal są cennym kontrahentem, bo przecież wydają publiczne, więc - być może - niczyje pieniądze). Ale te kwestie wymagają konkretnych działań sanacyjnych. Jeśli organizacja państwowa lub samorządy tego nie naprawią, to sytuację poprawią spektakularne procesy sądowe, do których - jestem o tym przekonany - już niebawem dojdzie na gruncie projektowanych właśnie przepisów o ponownym wykorzystaniu informacji z sektora publicznego.

Przeczytaj również komentarz: a jeśli to dokumenty urzędowe są plagiatem?