Przejrzystość vs. bezpieczeństwo - "gra o wszystko" w strukturach Unii

My tu sobie oglądamy Euro, a tymczasem kibicując reprezentacji warto się przyglądać temu, co się dzieje w UE. Z jednej strony w UE toczy się spór o nową wersję - proponowaną przez duńską prezydencję - zmian regulacji dostępu do informacji publicznych w instytucjach unijnych. Propozycje dot. przejrzystości zdaje się właśnie upadły. Tu ostatnie działania podejmowane były w ramach Rady. Z drugiej strony w Strasburgu odbyła się sesja plenarna Parlamentu Europejskiego i deputowani opowiedzieli się właśnie za wzmocnieniem ochrony przed cyberprzestępczością w UE. "Pozwoli to na odcięcie dostępu do najważniejszych stron i zasobów w momencie poważnego ataku". A to dlatego, że - jak czytam w komunikacie - "Cyberwojna nie należy już do science fiction, ale jest rzeczywistością". Z jednej strony mamy zatem spór o przejrzystość, z drugiej zaś troskę o bezpieczeństwo.

Zacznijmy od sporu o przejrzystość. W zeszłym roku odnotowałem dyskusję w Parlamencie Europejskim, której przedmiotem była reforma dostępu do dokumentów w Unii (por. Notatki z debaty w Parlamencie Europejskim o przejrzystości działania UE i o dostępie do dokumentów). Dzieją się w tej sprawie nowe, ważne sprawy. Dyskutowano tu o nowelizacji Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego oraz Rady w sprawie dostępu do dokumentów Parlamentu, Rady i Komisji (Regulation (EC) No 1049/2001 of the European Parliament and of the Council of 30 May 2001 regarding public access to European Parliament, Council and Commission documents). To jest to samo rozporządzenie, które miało stanowić przeszkodę w udostępnieniu opinii publicznej materiałów dot. negocjacji ACTA (por. MKiDN przesłało odpowiedź w sprawie ACTA, czyli dlaczego nie możemy wiedzieć).

Prace trwają od pewnego czasu (Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the Council regarding public access to European Parliament, Council and Commission documents). Na scenę wchodzi prezydencja duńska i 10 maja 2012 roku na posiedzenie Komitetu Stałych Przedstawicieli (Coreper - Comité des Representants Permanents) proponuje swoją wersję zmiany rozporządzenia. Dostępne jest opracowanie Statewatch na temat tej propozycji: Access to EU documents: Article-by-Article commentary, ‘Red Lines’ for the negotiations, and the undemocratic recast procedure.

Ciekawym tego, jak wyglądały poszczególne propozycje, sugeruję sięgnięcia do materiału roboczego przygotowanego na Working Party on Information z 4 czerwca: Recast of Regulation (EC) No 1049/2001 regarding public access to European Parliament, Council and Commission documents (9441/12 INF 75 API 56 JUR 253 CODEC 1153) (PDF). Tutaj można znaleźć zestawienie i porównanie tych różnych podejść do dostępności informacji w UE. I do tego materiału jest dostępna analiza Statewatch: Analysis of the latest draft of the Access to Documents Regulation.

Ale nie jest tak łatwo.

Ostatnie zaś dyskusje i negocjacje podsumowano w prasowym artykule pt. Niemcy i Francja utajniają Unię. Przejrzystości nie będzie. Tutaj proponuję następujący fragment:

Zgoda na wprowadzenie takich wyjątków oznaczałaby otwarcie puszki Pandory. Gdyby Francuzi i Niemcy dostali zgodę na utajnienie dokumentów w obszarach, które są dla nich ważne, inne kraje wystąpiłyby o to samo w sprawach, które z kolei dla nich są istotne – mówi DGP Marco Incerti z brukselskiego Centrum Europejskich Analiz Politycznych (CEPS). Dlatego Duńczycy uznali, że dalsze forsowanie przejrzystości obiegu dokumentów nie ma sensu – dodaje Incerti.

Przyczyną rezygnacji Duńczyków był także opór Komisji Europejskiej. Ta z kolei żądała, aby z zasady przejrzystości były wykluczone wszelkie opinie prawne przygotowywane dla unijnych instytucji przed rozpoczęciem debaty o nowym prawie europejskim.

I to właśnie jest pierwszy sygnał, że z tą dostępnością do informacji publicznej, przejrzystością działania Unii Europejskiej, wcale nie jest tak kolorowo. Spierają się różne koncepcje i interesy. Temat można śledzić m.in. za pomocą strony Reporting on openness and secrecy in the EU since 1992.

Druga sprawa to biegun przeciwny, czyli bezpieczeństwo. Tu chodzi o głosowanie na sesji Parlamentu Europejskiego w Strasburgu. Tam Eurodeputowani opowiedzieli się za sprawozdaniem Ivailo Kalfina. Chodzi o SPRAWOZDANIE w sprawie ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej – „Osiągnięcia i dalsze działania na rzecz globalnego bezpieczeństwa cyberprzestrzeni” (REPORT on critical information infrastructure protection – achievements and next steps: towards global cyber-security). Tekst rezolucji przyjęto 12. czerwca 2012 roku. Cóż w niej czytamy? Fragmenty wytłuściłem:

Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 12 czerwca 2012 r. w sprawie ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej – „Osiągnięcia i dalsze działania na rzecz globalnego bezpieczeństwa cyberprzestrzeni” (2011/2284(INI))

Parlament Europejski,

– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 5 maja 2010 r. zatytułowaną „Nowa agenda cyfrowa dla Europy: 2015.eu” (1) ,

– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 15 czerwca 2010 r. zatytułowaną „Zarządzanie internetem: kolejne działania” (2) ,

– uwzględniając swoją rezolucję z dnia 6 lipca 2011 r. zatytułowaną „Internet szerokopasmowy w Europie: inwestycje na rzecz rozwoju opartego na technologiach szerokopasmowych” (3) ,

– uwzględniając art. 48 Regulaminu,

– uwzględniając sprawozdanie Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii oraz opinię Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych (A7-0167/2012),

A. mając na uwadze, że technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK) są w stanie wykorzystać swój pełny potencjał w zakresie sprzyjania postępom gospodarki i społeczeństwa jedynie pod warunkiem, że użytkownicy mają pewność i zaufanie do ich bezpieczeństwa i odporności, oraz pod warunkiem, że przepisy dotyczące kwestii takich jak poufność danych czy prawo własności intelektualnej są w środowisku internetowym skutecznie egzekwowane;

B. mając na uwadze szybki wzrost wpływu internetu oraz TIK na różne aspekty życia obywateli oraz fakt, że pełnią one funkcję bodźca zachęcającego do interakcji społecznych, wzbogacenia kultury i wzrostu gospodarczego;

C. mając na uwadze, że TIK i bezpieczeństwo internetu stanowią całościową koncepcję o globalnym zasięgu ekonomicznym, społecznym, technologicznym i wojskowym, wymagającą precyzyjnej definicji i wyraźnego podziału obowiązków oraz sprawnego międzynarodowego mechanizmu współpracy;

D. mając na uwadze, że inicjatywa przewodnia dotycząca agendy cyfrowej UE ma na celu zwiększenie konkurencyjności Europy w oparciu o wzmocnienie TIK i stworzenie warunków dla wysokiego i silnego wzrostu oraz miejsc pracy związanych z technologią;

E. mając na uwadze, że sektor prywatny jest w dalszym ciągu głównym inwestorem, właścicielem i zarządcą produktów, usług, aplikacji i infrastruktury w dziedzinie bezpieczeństwa informacji, w które inwestował miliardy euro w ciągu ostatniej dekady; mając na uwadze, że zaangażowanie to powinno być wzmocnione właściwymi strategiami politycznymi na rzecz promowania odporności infrastruktury, której operatorami lub właścicielami są podmioty publiczne, prywatne lub publiczno-prywatne;

F. mając na uwadze, że rozwijanie wysokiego stopnia bezpieczeństwa i odporności sieci, usług i technologii TIK powinno zwiększyć konkurencyjność gospodarki UE zarówno poprzez usprawnienie oceny ryzyka w sieci i zarządzanie nim, jak i wyposażenie całej gospodarki UE w sprawniejszą infrastrukturę teleinformatyczną w celu wspierania innowacji i wzrostu, stwarzając firmom nowe możliwości zwiększenia wydajności;

G. mając na uwadze, że dostępne dane organów ścigania dotyczące cyberprzestępczości – obejmujące ataki w cyberprzestrzeni oraz inne typy przestępstw internetowych – wskazują na jej znaczny wzrost w wielu krajach europejskich; mając na uwadze, że statystycznie reprezentatywne dane dotyczące ataków cybernetycznych pochodzące od organów ścigania i społeczności CERT (zespołów reagowania na incydenty komputerowe) są jednak w dalszym ciągu niekompletne i w przyszłości należałoby usprawnić ich gromadzenie, dzięki czemu w całej UE reakcje organów ścigania na stale rosnące zagrożenia w sieci będą bardziej zdecydowane, a reakcje ustawodawców – bardziej świadome;

H. mając na uwadze, że odpowiedni poziom bezpieczeństwa informacji jest kluczowy dla silnej ekspansji usług internetowych;

I. mając na uwadze, że niedawne incydenty w cyberprzestrzeni, zakłócenia i ataki wymierzone w infrastrukturę teleinformatyczną instytucji UE, przemysłu oraz państw członkowskich uwidaczniają potrzebę utworzenia niezawodnego, innowacyjnego i efektywnego systemu ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej (CIIP) opartego na ścisłej współpracy międzynarodowej oraz minimalnych standardach w zakresie odporności obowiązujących państwa członkowskie;

J. mając na uwadze, że szybka ewolucja nowych dróg rozwoju TIK, np. przetwarzania danych w chmurze obliczeniowej, wymaga zdecydowanego ukierunkowania na bezpieczeństwo, aby umożliwić czerpanie pełnych korzyści z osiągnięć technologicznych;

K. mając na uwadze, że Parlament Europejski wielokrotnie domagał się zastosowania wysokich standardów prywatności i ochrony danych, ochrony neutralności sieci i praw własności intelektualnej;

Środki na rzecz usprawnienia ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej (CIIP) na szczeblu krajowym i unijnym

1. z zadowoleniem przyjmuje wdrożenie przez państwa członkowskie europejskiego programu na rzecz ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej (CIIP), w tym utworzenia sieci ostrzegania o zagrożeniach dla infrastruktury krytycznej (CIWIN);

2. jest zdania, że wysiłki podejmowane na rzecz ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej nie tylko zwiększą ogólne bezpieczeństwo obywateli, lecz również poprawią sposób postrzegania bezpieczeństwa przez obywateli i zwiększą ich zaufanie do środków przedsiębranych przez rząd w celu ochrony obywateli;

3. zwraca uwagę, że Komisja rozważa zmianę dyrektywy Rady 2008/114/WE(4) , oraz apeluje o dostarczenie dowodów efektywności oraz skutków wdrożenia dyrektywy przed poczynieniem dalszych kroków; wzywa do rozważenia rozszerzenia zakresu jej stosowania, zwłaszcza poprzez uwzględnienie sektora TIK oraz usług finansowych; wzywa ponadto do wzięcia pod uwagę obszarów takich jak służba zdrowia, systemy dostaw żywności i wody, badania i przemysł atomowy (w odniesieniu do tych elementów, które nie są objęte odrębnymi przepisami szczegółowymi); stoi na stanowisku, że sektory te powinny także korzystać z przekrojowego podejścia międzysektorowego przyjętego przez CIWIN (obejmującego współpracę, system ostrzegawczy oraz wymianę najlepszych praktyk);

4. podkreśla znaczenie stworzenia i zapewnienia głębokiej integracji europejskiej infrastruktury badawczej dla utrzymania i wzmocnienia stopnia europejskiej sprawności w dziedzinie ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej;

5. wzywa, w związku ze wzajemnymi powiązaniami oraz wysokim stopniem współzależności, a także wrażliwym, strategicznym i podatnym na zagrożenia charakterem krajowych i unijnych krytycznych infrastruktur teleinformatycznych, do regularnego aktualizowania minimalnych standardów w zakresie odporności w celu zapewnienia gotowości i reagowania na wszelkie zakłócenia, incydenty, próby zniszczenia lub ataki, takie jak te, których przyczynami są niedostatecznie sprawna infrastruktura lub niewystarczająco zabezpieczone terminale końcowe;

6. podkreśla znaczenie norm i protokołów bezpieczeństwa informacji i z zadowoleniem przyjmuje mandat Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN), Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego Elektrotechniki (Celenec) i Europejskiego Instytutu Norm Telekomunikacyjnych (ETSI) z 2011 r. w sprawie ustanowienia norm bezpieczeństwa;

7. oczekuje, że właściciele i operatorzy krytycznej infrastruktury teleinformatycznej umożliwią użytkownikom skorzystanie ze stosownych środków ochrony przed złośliwymi atakami lub zakłóceniami, a w razie konieczności udzielą użytkownikom pomocy w tym zakresie zarówno poprzez nadzór automatyczny, jak i sterowany przez człowieka;

8. wspiera współpracę na szczeblu unijnym pomiędzy publicznymi i prywatnymi zainteresowanymi podmiotami i zachęca je do podjęcia starań na rzecz opracowania i wprowadzenia norm dotyczących bezpieczeństwa i odporności cywilnej (publicznej, prywatnej lub publiczno-prywatnej) krajowej i europejskiej krytycznej infrastruktury teleinformatycznej;

9. podkreśla znaczenie ogólnoeuropejskich ćwiczeń w procesie przygotowania do reagowania w przypadku zakrojonych na szeroką skalę ataków zagrażających bezpieczeństwu sieci, a także zdefiniowania jednolitego zestawu norm oceny zagrożeń;

10. wzywa Komisję do przeanalizowania we współpracy z państwami członkowskimi wdrożenia planu działania na rzecz ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej; wzywa państwa członkowskie do utworzenia sprawnie funkcjonujących krajowych/rządowych zespołów reagowania na incydenty komputerowe, do opracowania krajowych strategii na rzecz bezpieczeństwa cybernetycznego, do organizowania regularnych krajowych i ogólnoeuropejskich ćwiczeń w dziedzinie incydentów w cyberprzestrzeni, do opracowania krajowych planów awaryjnych na wypadek incydentów w cyberprzestrzeni oraz podjęcia działań na rzecz opracowania do końca 2012 r. europejskiego planu awaryjnego na wypadek incydentów w cyberprzestrzeni;

11. zaleca, aby wdrożyć plany zabezpieczeń operatorów lub inne środki równoważne w odniesieniu do całej europejskiej krytycznej infrastruktury teleinformatycznej, oraz aby wyznaczyć urzędników łącznikowych ds. ochrony;

12. z zadowoleniem przyjmuje obecną zmianę decyzji ramowej Rady 2005/222/WSiSW(5) w sprawie ataków na systemy informatyczne; zauważa potrzebę koordynacji starań UE w zakresie przeciwstawiania się atakom cybernetycznym na dużą skalę poprzez uwzględnienie kompetencji Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji (ENISA), zespołów reagowania na incydenty komputerowe państw członkowskich i przyszłego europejskiego zespołu reagowania na incydenty komputerowe;

13. uważa, że Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji może odgrywać kluczową rolę na szczeblu europejskim w zakresie ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej poprzez przekazywanie państwom członkowskim oraz instytucjom i organom Unii Europejskiej wiedzy technicznej oraz sporządzanie sprawozdań i analiz na temat sytuacji związanej z bezpieczeństwem systemów informatycznych w Europie i na świecie;

Dalsze działania UE na rzecz wysokiego poziomu bezpieczeństwa internetu

14. wzywa Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji do koordynowania i wdrażania corocznego unijnego miesiąca świadomości na temat bezpieczeństwa w internecie, aby zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa cybernetycznego stały się szczególnym punktem zainteresowania państw członkowskich i obywateli UE;

15. zgodnie z celami agendy cyfrowej wspiera Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji w wykonywaniu jej zadań związanych z bezpieczeństwem informacji w sieci, polegających zwłaszcza na udzielaniu państwom członkowskim wskazówek i porad dotyczących wykorzystania podstawowych możliwości krajowych zespołów reagowania na incydenty komputerowe oraz wspierania wymiany najlepszych praktyk poprzez budowanie atmosfery zaufania; wzywa Agencję do przeprowadzenia konsultacji z właściwymi zainteresowanymi stronami w celu określenia podobnych środków bezpieczeństwa cybernetycznego dla prywatnych właścicieli i operatorów sieci oraz infrastruktury i do wspierania Komisji i państw członkowskich w ich działaniach na rzecz rozwoju i wdrożenia systemów certyfikacji w zakresie bezpieczeństwa informacji, norm postępowania i praktyk w zakresie współpracy dotyczących krajowych i europejskich zespołów reagowania na incydenty komputerowe oraz właścicieli i operatorów infrastruktury, a w uzasadnionych przypadkach – do wspierania ich poprzez określenie neutralnych technologicznie wymogów minimalnych;

16. z zadowoleniem przyjmuje wniosek dotyczący przeglądu mandatu Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji, a zwłaszcza jego rozszerzenia oraz zwiększenia zakresu zadań Agencji; jest przekonany, że oprócz wspierania państw członkowskich poprzez dostarczanie wiedzy fachowej i analiz Europejska Agencja ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji powinna być uprawniona do wykonywania we współpracy z odpowiednikami z USA szeregu zadań wykonawczych na szczeblu UE dotyczących zapobiegania incydentom związanym z bezpieczeństwem sieci i informacji oraz wykrywania tych incydentów, a także zwiększeniem współpracy pomiędzy państwami członkowskimi; podkreśla, że na mocy rozporządzenia w sprawie Europejskiej Agencji ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji, można również przydzielić Agencji dodatkowe obowiązki dotyczące reagowania na ataki w internecie w takim zakresie, który w wyraźny sposób nadaje wartość dodaną istniejącym krajowym mechanizmom reagowania;

17. z zadowoleniem przyjmuje wyniki ogólnoeuropejskich ćwiczeń w dziedzinie bezpieczeństwa cybernetycznego z 2010 i 2011 r. przeprowadzonych w całej Unii i nadzorowanych przez Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji, których celem było wspieranie państw członkowskich w opracowywaniu, utrzymywaniu i testowaniu ogólnoeuropejskiego planu awaryjnego; wzywa Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji do zachowania tego typu ćwiczeń w jej planie działania i stopniowego angażowania w uzasadnionych przypadkach odpowiednich operatorów prywatnych w celu zwiększenia ogólnego europejskiego potencjału w zakresie bezpieczeństwa internetu; oczekuje dalszego rozszerzenia działalności międzynarodowej wspólnie z partnerami o podobnych poglądach;

18. apeluje do państw członkowskich o opracowanie krajowych planów awaryjnych w zakresie bezpieczeństwa cybernetycznego i o uwzględnienie kluczowych elementów, takich jak odpowiednie punkty kontaktowe oraz przepisy dotyczące udzielania pomocy, hermetyzacja i usuwanie usterek w przypadku zakłóceń lub ataków w cyberprzestrzeni o zasięgu regionalnym, krajowym lub transgranicznym; zauważa, że państwa członkowskie powinny także uruchomić odpowiednie mechanizmy i struktury koordynacyjne na szczeblu krajowym, które pomogłyby w zapewnieniu lepszej koordynacji i większej spójności działań właściwych organów krajowych;

19. zaleca, aby za pośrednictwem unijnego planu awaryjnego na wypadek incydentów w cyberprzestrzeni Komisja zaproponowała wiążące środki na rzecz lepszej koordynacji na szczeblu UE technicznych i koordynacyjnych funkcji krajowych i rządowych zespołów reagowania na incydenty komputerowe;

20. wzywa Komisję i państwa członkowskie do podjęcia niezbędnych działań w celu ochrony krytycznej infrastruktury przed cyberatakami i zapewnienia sposobów na hermetyczne odcięcie dostępu do krytycznej infrastruktury w przypadku, gdy bezpośredni cyberatak poważnie zagraża jej właściwemu funkcjonowaniu;

21. oczekuje na powołanie unijnego zespołu reagowania na incydenty komputerowe, którego działalność będzie kluczowym czynnikiem w zapobieganiu celowym i złośliwym atakom cybernetycznym oraz atakom skierowanym przeciwko instytucjom UE i wykrywaniu tych ataków, reagowaniu na nie oraz usuwaniu ich skutków;

22. zaleca, aby Komisja zaproponowała wiążące środki mające na celu wdrożenie minimalnych standardów dotyczących bezpieczeństwa i odporności oraz poprawę koordynacji działań krajowych zespołów reagowania na incydenty komputerowe;

23. wzywa państwa członkowskie i instytucje UE do dopilnowania tego, by powołano sprawnie funkcjonujące zespoły reagowania na incydenty komputerowe, dysponujące minimalnymi zdolnościami w zakresie bezpieczeństwa i odporności opartymi na uzgodnionych sprawdzonych rozwiązaniach; podkreśla, że krajowe zespoły reagowania na incydenty komputerowe powinny być częścią efektywnej sieci, w której stosowne informacje są wymieniane zgodnie z niezbędnymi standardami poufności; wzywa do ustanowienia 24-godzinnej aktywności przez siedem dni w tygodniu usług ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej w każdym państwie członkowskim oraz utworzenia wspólnego europejskiego protokołu stosowanego w krajowych punktach kontaktowych na wypadek awarii;

24. podkreśla, że budowanie zaufania i promowanie współpracy pomiędzy państwami członkowskimi jest kluczowe dla ochrony danych oraz krajowych sieci i infrastruktur; wzywa Komisję do zaproponowania wspólnej procedury identyfikacji i ustalenia wspólnego podejścia do przeciwdziałania transgranicznym zagrożeniom dotyczącym TIK i oczekuje, że państwa członkowskie dostarczą Komisji stosowne informacje na temat ryzyka, zagrożeń oraz słabości ich krytycznej infrastruktury teleinformatycznej;

25. z zadowoleniem przyjmuje inicjatywę Komisji w zakresie opracowania do 2013 r. europejskiego systemu wymiany informacji i wczesnego ostrzegania;

26. z zadowoleniem przyjmuje zainicjowane przez Komisję konsultacje z poszczególnymi zainteresowanymi stronami w sprawie bezpieczeństwa internetu oraz ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej, np. europejskie partnerstwo publiczno-prywatne na rzecz odporności; przyznaje, że dostawcy TIK są już silnie zaangażowani w tego typu działania i podjęli zobowiązania w tym zakresie; zachęca Komisję do podejmowania dalszych wysiłków na rzecz zachęcania środowiska akademickiego oraz stowarzyszeń użytkowników TIK do odgrywania bardziej aktywnej roli i do sprzyjania konstruktywnemu dialogowi z udziałem wielu zainteresowanych stron na temat kwestii dotyczących bezpieczeństwa cybernetycznego; popiera dalszy rozwój zgromadzenia cyfrowego jako ram zarządzania ochroną krytycznej infrastruktury teleinformatycznej;

27. z zadowoleniem przyjmuje pracę dotychczas wykonaną przez europejskie forum państw członkowskich w zakresie ustanowienia dla poszczególnych sektorów kryteriów dotyczących rozpoznawania europejskiej krytycznej infrastruktury ze szczególnym uwzględnieniem łączności stacjonarnej i ruchomej, a także w zakresie prowadzenia dyskusji na temat unijnych zasad i wytycznych dotyczących odporności i stabilności w internecie; oczekuje na dalsze budowanie konsensusu w tym względzie wśród państw członkowskich i w tym kontekście zachęca forum do uzupełnienia obecnego podejścia ukierunkowanego na fizyczne zasoby infrastruktury o starania obejmujące również logiczne zasoby infrastruktury, których znaczenie dla skuteczności ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej będzie ciągle wzrastać z uwagi na rozwój wirtualizacji i technologii chmury;

28. proponuje, aby Komisja zapoczątkowała publiczną ogólnoeuropejską inicjatywę edukacyjną ukierunkowaną na kształcenie i podnoszenie świadomości prywatnych i korporacyjnych użytkowników końcowych w zakresie potencjalnych zagrożeń dotyczących internetu oraz stacjonarnych i przenośnych urządzeń TIK na każdym etapie łańcucha użytkowania, a także na promowanie bezpieczniejszych zachowań w sieci; przypomina w związku w tym o ryzyku związanym z używaniem przestarzałego sprzętu i oprogramowania komputerowego;

29. wzywa państwa członkowskie do wzmocnienia przy pomocy Komisji programów szkoleniowych i edukacyjnych z zakresu bezpieczeństwa informacji skierowanych do krajowych organów ścigania i organów sądowych oraz właściwych agencji UE;

30. popiera utworzenie unijnego programu kształcenia dla ekspertów akademickich w dziedzinie bezpieczeństwa informacji, ponieważ będzie on miał pozytywny wpływ na wiedzę fachową i gotowość UE w zakresie ciągle rozwijającej się cyberprzestrzeni i związanych z nią zagrożeń;

31. opowiada się za wspieraniem edukacji w obszarze bezpieczeństwa cyberprzestrzeni (staże dla doktorantów, uniwersyteckie programy nauczania, warsztaty, szkolenia dla studentów itp.) oraz specjalistyczne ćwiczenia w zakresie ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej;

32. wzywa Komisję do przedłożenia do końca 2012 r. wniosku w sprawie kompleksowej strategii na rzecz bezpieczeństwa internetu w Unii w oparciu o jasno sformułowaną terminologię; jest zdania, że celem strategii na rzecz bezpieczeństwa internetu powinno być utworzenie cyberprzestrzeni – wspieranej zabezpieczoną i odporną infrastrukturą oraz otwartymi standardami – sprzyjającej innowacyjności i dobrobytowi poprzez swobodny przepływ informacji oraz zapewnienie skutecznej ochrony prywatności i innych wolności obywatelskich; uważa, że w tej strategii należy szczegółowo określić zasady, cele, metody, instrumenty i rozwiązania polityczne (zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne) niezbędne dla ukierunkowania krajowych i unijnych wysiłków oraz ustanowienia minimalnych standardów odporności wśród państw członkowskich w celu zapewnienia bezpiecznych, ciągłych, niezawodnych i odpornych usług powiązanych zarówno z krytyczną infrastrukturą, jak i ogólnym korzystaniem z internetu;

33. podkreśla, że w kolejnej strategii Komisji na rzecz bezpieczeństwa internetowego za główny punkt odniesienia należy przyjąć prace dotyczące ochrony krytycznej infrastruktury teleinformatycznej i dążyć do określenia kompleksowego i systematycznego podejścia do bezpieczeństwa cyberprzestrzeni zarówno poprzez podejmowanie działań aktywnych, takich jak wprowadzenie minimalnych norm dla środków bezpieczeństwa lub szkolenie poszczególnych użytkowników, przedsiębiorstw i instytucji publicznych, jak i poprzez podejmowanie działań reaktywnych, takich jak nakładanie sankcji karnych, cywilnych i administracyjnych;

34. pilnie wzywa Komisję do zaproponowania sprawnego mechanizmu mającego na celu koordynację wdrażania i regularnego aktualizowania strategii na rzecz bezpieczeństwa internetu; uważa, że mechanizm ten powinien być wsparty wystarczającymi zasobami administracyjnymi, eksperckimi i finansowymi oraz ułatwiać opracowanie stanowiska UE dotyczącego spraw związanych z bezpieczeństwem internetu wspólnie z wewnętrznymi i międzynarodowymi zainteresowanymi podmiotami;

35. wzywa Komisję do zaproponowania unijnych ram powiadamiania o naruszeniach bezpieczeństwa w sektorach o największym znaczeniu, takich jak energia, transport, dostawy żywności i wody, a także w sektorze TIK i usług finansowych, w celu zapewnienia, że właściwe organy państw członkowskich i użytkownicy będą powiadamiani o incydentach, atakach lub zakłóceniach w cyberprzestrzeni;

36. pilnie wzywa Komisję do zwiększenia dostępności statystycznie reprezentatywnych danych dotyczących kosztów ataków cybernetycznych w UE, państwach członkowskich i przemyśle (zwłaszcza w sektorze usług finansowych i TIK) poprzez zwiększenie zdolności gromadzenia danych planowanego europejskiego centrum ds. walki z cyberprzestępczością, które ma zostać utworzone do 2013 r., zespołów reagowania na incydenty komputerowe oraz innych inicjatyw Komisji, takich jak europejski system wymiany informacji i wczesnego ostrzegania, aby zapewnić systematyczne składanie sprawozdań i współdzielenie danych dotyczących ataków cybernetycznych oraz innych form cyberprzestępczości szkodzących europejskiemu przemysłowi i państwom członkowskim oraz wesprzeć egzekwowanie prawa;

37. opowiada się za zacieśnieniem stosunków i interakcji między krajowym sektorem prywatnym i Europejską Agencją ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji, by stworzyć wspólną platformę dla krajowych/rządowych zespołów reagowania na incydenty komputerowe i rozwoju europejskiego systemu wymiany informacji i wczesnego ostrzegania (EISAS);

38. podkreśla, że główną siłą napędową rozwoju i wykorzystania technologii mających zwiększać bezpieczeństwo internetu jest przemysł TIK; przypomina, że w politykach UE należy unikać zakłócania rozwoju europejskiej gospodarki internetowej oraz uwzględnić konieczne bodźce w celu pełnego wykorzystania potencjału sektora przedsiębiorczości i partnerstw publiczno-prywatnych; proponuje rozważyć dodatkowe zachęty dla przemysłu w celu opracowania sprawniejszych planów ochrony infrastruktury zgodnie z dyrektywą 2008/114/WE;

39. wzywa Komisję do przedłożenia wniosku ustawodawczego w sprawie objęcia ataków cybernetycznych (tj. phishingu profilowanego, oszustw internetowych itp.) surowszymi sankcjami karnymi;

Współpraca międzynarodowa

40. przypomina, że współpraca międzynarodowa stanowi zasadniczy instrument w zakresie wdrażania skutecznych środków bezpieczeństwa cybernetycznego; uznaje, że obecnie UE nie jest czynnie zaangażowana w sposób trwały w procesy współpracy międzynarodowej i dialogi dotyczące bezpieczeństwa cybernetycznego; wzywa Komisję i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych (ESDZ) do rozpoczęcia konstruktywnego dialogu ze wszystkimi państwami mającymi podobne podejście do sprawy w celu wypracowania wspólnego zrozumienia i polityk zmierzających do podniesienia poziomu odporności internetu i krytycznej infrastruktury; uważa, że UE powinna jednocześnie w sposób stały uwzględniać kwestie bezpieczeństwa internetu w zakresie swoich stosunków zewnętrznych, między innymi podczas opracowywania różnych instrumentów finansowania lub przystępowania do międzynarodowych umów obejmujących wymianę i przechowywanie wrażliwych danych;

41. zauważa pozytywne skutki Konwencji Rady Europy o cyberprzestępczości, podpisanej w 2001 r. w Budapeszcie; podkreśla jednak, że oprócz zachęcania kolejnych krajów do podpisania i ratyfikowania przedmiotowej konwencji ESDZ powinna również zawrzeć dwustronne i wielostronne porozumienia w sprawie bezpieczeństwa internetu i odporności z międzynarodowymi partnerami o podobnych poglądach;

42. wskazuje, że duża liczba działań prowadzonych aktualnie przez różne międzynarodowe i unijne instytucje, organy i agencje, jak również przez państwa członkowskie wymaga koordynacji, tak aby unikać powielania, a w tym celu warto rozważyć mianowanie urzędnika odpowiedzialnego za koordynację, ewentualnie poprzez wyznaczenie unijnego koordynatora ds. bezpieczeństwa cyberprzestrzeni;

43. podkreśla, że ustrukturyzowany dialog między głównymi podmiotami i ustawodawcami w UE i USA zajmującymi się ochroną krytycznej infrastruktury teleinformatycznej ma szczególne znaczenie dla stworzenia wspólnego zrozumienia, interpretacji i stanowisk w odniesieniu do ram prawnych i zarządczych;

44. z zadowoleniem przyjmuje utworzenie, na szczycie UE-USA w listopadzie 2010 r., grupy roboczej UE-USA ds. bezpieczeństwa cybernetycznego i cyberprzestępczości, oraz wspiera jej wysiłki na rzecz uwzględnienia kwestii dotyczących bezpieczeństwa internetu w dialogu w sprawie polityki transatlantyckiej; z zadowoleniem przyjmuje wspólne ustanowienie przez Komisję i rząd USA, pod patronatem grupy roboczej UE-USA, wspólnego programu i planu działania na rzecz wspólnych/zsynchronizowanych międzykontynentalnych ćwiczeń w dziedzinie bezpieczeństwa cybernetycznego w 2012/2013 r.;

45. sugeruje zainicjowanie zorganizowanego dialogu pomiędzy UE a amerykańskimi ustawodawcami w celu przedyskutowania kwestii dotyczących internetu w ramach poszukiwania wspólnego zrozumienia, interpretacji i stanowiska;

46. wzywa ESDZ i Komisję, na podstawie pracy wykonanej przez europejskie forum państw członkowskich, do zajęcia aktywnego stanowiska w ramach odnośnych forów międzynarodowych, między innymi poprzez koordynowanie stanowisk państw członkowskich w celu upowszechniania głównych unijnych wartości, celów i polityk w dziedzinie bezpieczeństwa i odporności internetu; zauważa, że do takich forów należą NATO, ONZ (zwłaszcza Międzynarodowy Związek Telekomunikacyjny i Forum Zarządzania Internetem), Internetowa Korporacja ds. Nadawania Nazw i Numerów, internetowy organ rejestracyjny IANA, OBWE, OECD oraz Bank Światowy;

47. zachęca Komisję i Europejską Agencję ds. Bezpieczeństwa Sieci i Informacji do uczestnictwa w dialogach z najważniejszymi zainteresowanymi podmiotami w celu opracowania prawnych i technicznych norm dotyczących cyberprzestrzeni na szczeblu międzynarodowym;

48. zobowiązuje swojego przewodniczącego do przekazania niniejszej rezolucji Radzie i Komisji.

Z trzeciej znów strony w czasie ostatniej sesji plenarnej eurodeputowani opowiedzieli się za "Seveso III", czyli przyjęli Rezolucję ustawodawczą Parlamentu Europejskiego z dnia 14 czerwca 2012 r. w sprawie wniosku dotyczącego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie kontroli zagrożeń poważnymi awariami związanymi z substancjami niebezpiecznymi (COM(2010)0781 – C7-0011/2011 – 2010/0377(COD)). Tam zaś mamy w preambule nastęujący przepisy:

(19) Aby ułatwiać dostęp do informacji na temat środowiska, w ramach Konwencji Europejskiej Komisji Gospodarczej ONZ o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (konwencja z Aarhus), która została zatwierdzona w imieniu Unii decyzją Rady 2005/370/WE z dnia 17 lutego 2005 r. w sprawie zawarcia w imieniu Wspólnoty Europejskiej Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, należy poprawić poziom i jakość informacji udostępnianych społeczeństwu. W szczególności osoby, które mogą być narażone na skutki poważnej awarii, powinny uzyskać wystarczające informacje o właściwych działaniach, które należy podjąć w takiej sytuacji. Państwa członkowskie powinny udostępnić informacje dotyczące możliwości uzyskania informacji na temat praw osób dotkniętych skutkami poważnych awarii. Informacje przekazywane społeczności powinny być sformułowane jasno i czytelnie. Poza aktywnym udzielaniem informacji na bieżąco bez konieczności zgłaszania stosownych wniosków przez społeczność oraz nie wykluczając innych form rozpowszechniania informacji, należy udostępnić na stałe i aktualizować takie informacje drogą elektroniczną. Jednocześnie powinny istnieć odpowiednie gwarancje poufności w celu rozwiązania problemów związanych między innymi z bezpieczeństwem.

(20) Sposób zarządzania informacjami powinien być zgodny z inicjatywą dotyczącą wspólnego systemu informacji o środowisku (SEIS), przedstawioną po raz pierwszy w komunikacie Komisji z dnia 1 lutego 2008 r. pt. „Wprowadzenie wspólnego systemu informacji o środowisku (SEIS)”. Powinien on być zgodny również z dyrektywą 2007/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 marca 2007 r. ustanawiającą infrastrukturę informacji przestrzennej we Wspólnocie Europejskiej (INSPIRE), celem której jest umożliwienie wspólnego korzystania z informacji przestrzennej dotyczącej środowiska przez organizacje z sektora prywatnego oraz poprawę publicznego dostępu do informacji przestrzennej w całej Unii, oraz powinien być zgodny z przepisami wykonawczymi do tej dyrektywy. Informacje należy umieszczać w ogólnodostępnej bazie danych na szczeblu unijnym, co ułatwi również monitorowanie i przedstawianie sprawozdań z wdrażania.

Czyli trzeba zapewnić przejrzystość i informować jasno i czytelnie o zagrożeniach, ale nie mówić wszystkiego. Równowaga.

Przeczytaj:

Piotr VaGla Waglowski

VaGla
Piotr VaGla Waglowski - prawnik, publicysta i webmaster, autor serwisu VaGla.pl Prawo i Internet. Członek Rady ds Cyfryzacji przy Ministrze Cyfryzacji, ekspert w Departamencie Oceny Ryzyka Regulacyjnego Ministerstwa Rozwoju, felietonista miesięcznika "IT w Administracji" (wcześniej również felietonista miesięcznika "Gazeta Bankowa" i tygodnika "Wprost"). Uczestniczył w pracach Obywatelskiego Forum Legislacji, działającego przy Fundacji im. Stefana Batorego w ramach programu Odpowiedzialne Państwo. W 1995 założył pierwszą w internecie listę dyskusyjną na temat prawa w języku polskim, Członek Założyciel Internet Society Poland, pełnił funkcję Członka Zarządu ISOC Polska i Członka Rady Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji. Był również Członkiem Rady Informatyzacji przy MSWiA, członkiem Zespołu ds. otwartych danych i zasobów przy Komitecie Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji oraz Doradcą społecznym Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej ds. funkcjonowania rynku mediów w szczególności w zakresie neutralności sieci. W latach 2009-2014 Zastępca Przewodniczącego Rady Fundacji Nowoczesna Polska, w tym czasie był również Członkiem Rady Programowej Fundacji Panoptykon. Więcej >>