Pamięci Polskiej Biblioteki Internetowej (2002-2007)

Ajvar napisał w komentarzu do tekstu Utwory osierocone (Orphaned Work) w USA: "sądząc po poniższym linku wygląda na to ze 30 tys zeskanowanych książek (i to starych i bardzo starych) tajemniczo zniknęło... No właśnie ciekawe gdzie się znalazły, bo wygląda na to ze zasób powędrował na cyfrowy śmietnik". Chodzi o Polską Bibliotekę Internetową, który to zasób zniknął z internetu w sierpniu 2007 roku w niejasnych okolicznościach (i, chciałoby się napisać, "po długiej chorobie"). Wedle web.archive.org w 2007 roku liczba publikacji dostępnych w Polskiej Bibliotece Internetowej wynosiła 29243.

19 listopada 2002 r. w Krakowie podpisano deklarację następującej treści: "Przedstawiciele środowiska naukowego i bibliotek zgromadzeni w dniu 19 listopada 2002 roku, w Krakowie uroczyście deklarują chęć stworzenia i współpracy w utrzymaniu i pomnażaniu narodowego cyfrowego zbioru bibliotecznego Polskiej Biblioteki Internetowej, działającej w celu wspierania rozwoju edukacji, kultury i prac naukowo badawczych w Polsce". Narodziny były huczne. Jak pisała wówczas Wirtualna Polska w tekście Polska Biblioteka Internetowa otwarta: "Jednym kliknięciem myszy premier Leszek Miller otworzył 21 grudnia Polską Bibliotekę Internetową. Uroczystość odbyła się w gmachu Biblioteki Narodowej w Warszawie".

logo PBIPolska Biblioteka Internetowa to fundacja utworzona przez Departament Promocji Społeczeństwa Informacyjnego KBN Ministerstwa Nauki, a następnie za bibliotekę odpowiadało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Wikipedia w haśle poświęconym PBI przywołuje krytykę:

Polska Biblioteka Internetowa była z początku wielokrotnie krytykowana, zarzucano jej między innymi:

  • nadmierny koszt inwestycji (3,5 mln zł) w porównaniu do niewielkiej liczby proponowanych pozycji (szczególnie tych możliwych do łatwego ściągnięcia offline),
  • katalog jedynie po tytule książki bądź autorze.
  • błędy literowe w plikach .pdf.

Można jeszcze znaleźć ostatnie komunikaty (bo chociaż ostatecznie zapaść serwisu nastąpiła w 2007 roku, to wcześniej serwis ten "wisiał" sobie nieaktualizowany jakiś czas, stąd komunikaty w zarchiwizowanych przez web.archive.org "aktualnościach" pochodzą z roku 2005.).

Screenshot serwisu Polskiej Biblioteki Internetowej wykonany z archiwów archive.org

Screenshot serwisu Polskiej Biblioteki Internetowej wykonany z archiwów archive.org (wersja z 2 sierpnia 2007 roku, nie wszystkie grafiki udało się pobrać z Sieci)

Wedle komunikatu z 6 kwietnia 2005 r., zatytułowanego "Przekaż 1% podatku dochodowego na Fundację PBI": "Głównym celem Fundacji Polskiej Biblioteki Internetowej jest promowanie idei powszechnie dostępnego zasobu publikacji bibliotecznych i archiwalnych. Zachęcamy osoby fizyczne do przekazywania 1% podatku dochodowego tej organizacji pożytku publicznego".

Ostatni komunikat na stronie PBI zatytułowany był "Rozbudowa wyszukiwarki PBI", opublikowano go 20 czerwca 2005 i brzmiał: "Trwają prace nad stworzeniem wielojęzycznej wyszukiwarki pełnotekstowej, która będzie wykorzystana do przeszukiwana książek znajdujących się PBI. Zwracamy się z gorącą prośbą o wypełnienie ankiety, która pozwoli nam lepiej przygotować taką wyszukiwarkę, a także podnieść wygodę korzystania z biblioteki". Dalej losy PBI się urywają.

W tamtym czasie na stronie PBI, w dziale "O PBI" można było przeczytać:

Zasadniczym celem powołania PBI jest wyrównanie szans dostępu do różnorodnych publikacji wydanych dotychczas w języku polskim osobom pochodzącym z małych miast, wsi, czy innych regionów oddalonych od ośrodków akademickich i kulturalnych, gdzie komputer z łączem do Internetu może być jedyną szansą kontaktu ze zdobyczami literatury i kultury.

Wobec faktycznego braku dostępu do wielu pozycji, z uwagi na niewielkie zakupy biblioteczne oraz ogromny popyt na często pojedyncze egzemplarze, znaczenie powstania takiej biblioteki jest oczywiste.

Polska Biblioteka Internetowa jest jednym z filarów Programu Powszechnej Edukacji Informatycznej, który zakłada zwiększenie kreatywności uczniów oraz mobilizację do samokształcenia i samodzielnego korzystania ze źródeł we wszystkich grupach wiekowych.

Istotnym aspektem działania PBI będzie także gromadzenie i przetwarzanie w odpowiednie formy użytkowe publikacji dla osób niewidomych, przy wykorzystaniu już istniejących stanowisk komputerowych w bibliotekach akademickich oraz założeniu konsekwentnego rozbudowywania ich sieci w całym kraju.

Polska Biblioteka Internetowa stanowić będzie podstawę dla tworzenia polskich zasobów edukacyjnych i kulturalnych Internetu, których brak stanowi jedną z zasadniczych barier rozwoju społeczeństwa informacyjnego w Rzeczypospolitej.

Ogromnym walorem internetowego udostępniania zasobów bibliotecznych jest fakt, że dzięki PBI dostęp do bogatego polskiego dorobku literackiego i naukowego uzyskają także Polacy mieszkający za granicą oraz wszystkie inne osoby zainteresowane naszym krajem.

Polska Biblioteka Internetowa stanie się katalizatorem budowy i udostępniania polskich zasobów edukacyjnych i kulturalnych Internetu. Pozwoli na skuteczniejsze wykorzystanie szkolnych pracowni internetowych w procesie dydaktycznym oraz samokształceniu dzieci i młodzieży.

Projekt utworzenia PBI jest jedną z form realizacji przez Polskę założeń europejskiego programu e-Content, a konkretnie jego obszaru dotyczącego stworzenia europejskich zbiorów danych cyfrowych w dziedzinie sztuki, dziedzictwa kultury, archiwów i bibliotek (Linia 1.2 e-Content).

Są to działania z zakresu usprawniania dostępu do informacji sektora publicznego i rozszerzania ich wykorzystania, wynikające także z ogólniejszego programu e-Europe, w ramach którego opracowano Plan Działania do roku 2005 zakładający, iż 20 różnych typów usług publicznych będzie powszechnie dostępnych przez Internet.

Wśród nich mieści się również tworzenie bibliotek internetowych. Powołanie Polskiej Biblioteki Internetowej, jako instytucji uprawnionej do udostępniania treści publikacji na polu eksploatacyjnym Internetu, zapewni także należytą ochronę praw autorskich podmiotów uprawnionych zgodnie z przepisami obowiązującymi w RP oraz regulacjami UE, m.in. Dyrektywą 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego oraz Rady o harmonizacji określonych aspektów prawa autorskiego i praw pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym.

Lista instytucji - sygnatariuszy deklaracji o współpracy na rzecz Polskiej Biblioteki Internetowej:

  1. Uniwersytet Jagielloński,
  2. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie,
  3. Politechnika Krakowska,
  4. Biblioteka Jagiellońska,
  5. Biblioteka Główna Akademii Górniczo-Hutniczej,
  6. Biblioteka Główna Politechniki Krakowskiej,
  7. Biblioteka Główna Politechniki Śląskiej,
  8. Biblioteka Główna Politechniki Gdańskiej,
  9. Biblioteka Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie,
  10. Biblioteka PAU/PAN w Krakowie,
  11. Muzeum Narodowe w Krakowie,
  12. Biblioteka Główna Akademii Rolniczej w Krakowie,
  13. Biblioteka Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie,
  14. Biblioteka Główna Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie,
  15. Biblioteka Medyczna Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego,
  16. Biblioteka Główna Akademii Ekonomicznej w Krakowie,
  17. Biblioteka Główna Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie,
  18. Biblioteka Główna Akademii Muzycznej w Krakowie,
  19. Biblioteka Główna Akademii Pedagogicznej,
  20. Biblioteka Międzynarodowego Centrum Kultury w Krakowie,
  21. Fundacja Nowoczesna Polska,
  22. Solidex S.A.

Deklaracje przystąpienia do Fundacji nadesłane przez inne podmioty:

  1. Politechnika Warszawska,
  2. Politechnika Wrocławska,
  3. Archiwa Państwowe,
  4. Książnica Pomorska w Szczecinie,
  5. Biblioteka Główna Pomorskiej Akademii Pedagogicznej w Słupsku.

Rest in peace. Czy są gdzieś dostępne jakieś raporty dotyczące finansowania PBI? Co się stało z tymi procentami podatku na organizacje pożytku publicznego? Myślę sobie: szkoda, że zeskanowane zasoby nie trafiły do sieci peer-2-peer.

O PBI w niniejszym serwisie czytaj również:

Opcje przeglądania komentarzy

Wybierz sposób przeglądania komentarzy oraz kliknij "Zachowaj ustawienia", by aktywować zmiany.

Mysle ze wyjasnienie

Myślę, że wyjaśnienie zależności czasowych w rozwoju PBI jest bardzo proste: do końca 2005 roku serwisem zajmował się Departament Społeczeństwa Informacyjnego. Wraz ze "zniesieniem" (czyli po urzędniczemu likwidacją ;-) po prostu zabrakło opiekuna tego procesu. Zatem serwis trwał a, pojawianie się i znikanie w Sieci zapewne wynikało z problemów z infrastrukturą (pady serwerów albo dostępu do Sieci). Teraz ktoś go "litościwie" wyłączył.

Jak pisałem szkoda, bo pamiętam prezentacje (z 2005 roku zresztą), na której ówczesny dyrektor DSI mowił, że to jest druga co do wielkości cyfrowa biblioteka w UE (po projekcie Gutenberg).

Pragnę również dodać,

Pragnę również dodać, że na PBI nie ma możliwości wystąpienia błędu w pliku PDF, ponieważ takowe poprostu nie istnieją. Proszę zatem nie wprowadzać dezinformacji w postaci:

  • błędy literowe w plikach .pdf

błędy literowe w pdf

VaGla's picture

Oczywiście, że nie istnieją pliki pdf w Polskiej Bibliotece Internetowej, gdyż obecnie PBI jest całkiem niedostępna, a więc "nie występują" tam żadne pliki. Natomiast - jeśli chodzi o przywołaną wyżej krytykę - zgodnie z przywołanym cytatem dotyczyła ona "początkowego etapu" (cyt.: "z początku wielokrotnie krytykowana...").
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Ostała się jeszcze

Ostała się jeszcze Biblioteka Literatury Polskiej w Internecie, gdzie możemy znaleźć trochę polskich dzieł na szczęście...

Dziwne...

Dziwne to wszystko. Odsluchalam (tu na forum zresztą) wystąpienie p. wiceministra Drożdża z którego wynikało, że będzie odtworzona w MSWiA komórka zajmująca się rozwojem społeczeństwa informacyjnego a jednocześnie zatapia się sztandarowy projekt poprzednika tej komórki. Ciekawam czy w MSWiA pracują jeszcze jacyś ludzie z dawnego DSI Ministerstwa Nauki.

Z tego co uslyszalem od

Z tego co uslyszalem od kolegi pracujacego w MSWiA wynika ze prowadzono rozmowy, aby PBI zostala przekazana Bibliotece Narodowej. Jesli tak jest to w sumie nie jest zle, ale nawet jesli tam 30 tys ksiazek wyladuje to przydaloby sie pozostawienie jakiego ekranu z linkiem itd.

FYI Kaya: Z tego co mowil wynika ze w MSWIA juz od b. dawna nie pracuje ktokolwiek z dawnego DSI.

Z drugiej strony, skoro już

kravietz's picture

Z drugiej strony, skoro już wydano 3,5 mln zł z publicznej kiesy na te dokumenty, to czy nie można byłoby ich po prostu udostępnić komuś kto przejąłby ich udostępnianie? Choćby i wrzucając do P2P. Nie pytam retorycznie, tylko może jakaś organizacja (np. ISOC) lub konsorcjum organizacji mogłoby ustalić co się stało z tymi plikami i spróbować je odzyskać.

--
Podpis elektroniczny i bezpieczeństwo IT
http://ipsec.pl/

Projekt Gutenberg

A najlepiej by było się po prostu połączyć z jakimś istniejącym projektem, jak Projekt Gutenberg, który ma jakieś 4 pozycje po polsku na dzień dzisiejszy.

I koszty na utrzymanie infrastruktury byłyby mniejsze -- bez serwerów, administratorów, oprogramowania na którym to wszystko ma działać, "portalu", etc. -- więcej dałoby się zrobić za tę samą sumę.

Drodzy Państwo, PBI jest w

Drodzy Państwo, PBI jest w obecnie w trakcie przenoszenia z MSWiA do Biblioteki Narodowej. Nie podlega dyskusji fakt, że procedura jest zbyt długa. Wiem też, że są już zeskanowane i gotowe do implementacji nowe pozycje na PBI. Mają być wgrane po zakończeniu prac związanych z wdrażaniem serwisu w nowym miejscu.

Zdecydowanie procedura jest za dluga

Zdecydowanie procedura jest za dluga i co najgorsze nie ma o niej jakiejkolwiek informacji - nawet strony z info ze serwis jest czasowo niedostepny.

Ano zobaczymy kiedy znowu bede mogl rzucic okiem na starodruki

Toż to porażka była,

Toż to porażka była, nigdy na .pdf'a tam nie trafiłem.
Liczba dzieł została nabita 'pozycjami' jedno 2 stronicowymi.
Pieniądze do efektu jak dla mnie bardzo marne, brak plików, txt, pdf, bez tego nie książek na nic przenieść.

Gdyby jakoś spróbowali utworzyć jakąś społeczność wokół strony, np. umożliwienie tłumaczenia książek mają wciąż prawa autorskie do tłumaczenia, a same już są 'wolne', czy czytania książek jak librivox.org

Z tego co pamiętam to nie istniał nawet podział tematyczny, przejrzeć co mają np. z komedii...

W 200 % zgoda. Czas spuscic

W 200 % zgoda. Czas spuścić zasłonę milczenia nad Ś.P. PBI i oddać ją w ręce tym, którzy się zajmą tym zasobem w sposób należyty = bibliotekarzom. To, że przejęła projekt Biblioteka Narodowa rokuje, moim zdaniem, dobrze.

Powrót pod atrakcyjniejszą nazwą

Liczę, że PBI szybko wróci do sieci. Ale może już nie jako PBI. Czy nikt nie miał pomysłu na jakąś atrakcyjniejszą nazwę dla tak świetnego projektu? Może znaleźć PBI jakiegoś patrona? Kogoś na miarę Gutenberga pewnie nie uda się znaleźć, ale wystarczy, jeśli postać będzie rozpoznawalna przez nas - Kochanowski czy Długosz nadaliby się jak znalazł.

PBI

W zwiazku z tym, ze napisalam siedzac we Francji doktorat o polskiej literaturze wspomagajac sie zasobami PBI, to brakuje mi teraz ogromnie tego serwisu. Wszystko jedno jakie mial wady. Najwazniejsze, ze byl i udostepnial nie tylko podstawowe teksty danych autorow, ale rowniez aktykuly, ktore trudno bylo znalezc w innych miejscach w necie. PBI wroc!

Piotr VaGla Waglowski

VaGla
Piotr VaGla Waglowski - prawnik, publicysta i webmaster, autor serwisu VaGla.pl Prawo i Internet. Członek Rady ds Cyfryzacji przy Ministrze Cyfryzacji, ekspert w Departamencie Oceny Ryzyka Regulacyjnego Ministerstwa Rozwoju, felietonista miesięcznika "IT w Administracji" (wcześniej również felietonista miesięcznika "Gazeta Bankowa" i tygodnika "Wprost"). Uczestniczył w pracach Obywatelskiego Forum Legislacji, działającego przy Fundacji im. Stefana Batorego w ramach programu Odpowiedzialne Państwo. W 1995 założył pierwszą w internecie listę dyskusyjną na temat prawa w języku polskim, Członek Założyciel Internet Society Poland, pełnił funkcję Członka Zarządu ISOC Polska i Członka Rady Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji. Był również Członkiem Rady Informatyzacji przy MSWiA, członkiem Zespołu ds. otwartych danych i zasobów przy Komitecie Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji oraz Doradcą społecznym Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej ds. funkcjonowania rynku mediów w szczególności w zakresie neutralności sieci. W latach 2009-2014 Zastępca Przewodniczącego Rady Fundacji Nowoczesna Polska, w tym czasie był również Członkiem Rady Programowej Fundacji Panoptykon. Więcej >>