Interpelacja w sprawie neutralności technologicznej

Interpelacja nr 5042 do prezesa Rady Ministrów w sprawie otwartych standardów - fundamentu e-administracji.

"Tak jak rozwój kolei nie mógłby się dokonywać bez przyjęcia standardów określających np. szerokość torów, tak rozwój informatyczny nie może odbywać się bez przyjęcia określonych standardów informatycznych. Problem w tym, czy są to standardy otwarte (w pełni jawne i otwarte w swej budowie, a przez to łatwe do modelowania, rozbudowywania i wykorzystywania na określone potrzeby użytkowników), czy też zamknięte, których zwartość programowa stanowi tajemnicę producenta (własność wielkich koncernów). Celem państwa powinno być wprowadzanie standardów otwartych, powodujących, że każda urzędowa informacja w wersji elektronicznej (każda informacja opracowana lub przetworzona przez instytucje administracji publicznej) może być odebrana, odczytana i przetwarzana przez odbiorcę, bez względu na to, jakim do tego celu programem dysponuje (kto jest producentem urządzenia itd.).

Pod koniec zeszłej kadencji parlamentarnej wspólnymi siłami ówczesnej koalicji jak i opozycji, przy wydatnym udziale Prawa i Sprawiedliwości, została przyjęta tzw. ustawa o informatyzacji (ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne - Dz. U. 2005 Nr 64, poz. 565). Był to duży sukces, gdyż udało się złamać silne lobby informatyczne i wprowadzić do polskiego prawa przepisy gwarantujące każdemu producentowi oprogramowania dostęp do technologii zapisu danych. Kluczem do takiego stanu rzeczy miała być gwarantowana w ustawie neutralność technologiczna państwa.

Wypracowując pojęcie neutralności technologicznej, komisje sejmowe współpracowały z ekspertami wielu środowisk informatycznych, zwłaszcza tych, które wcześniej z wielkim sukcesem wspierały zainicjowane przez Prawo i Sprawiedliwość stanowisko Polski podczas tzw. wojny patentowej w Europie, i dzięki nim ˝wojnę˝ tę wygraliśmy.

Obecnie pragnę zwrócić się do Pana Premiera w sprawie nieco mniej spektakularnej od zeszłorocznej ˝wojny patentowej˝, ale równie istotnej, a być może nawet istotniejszej z naszego polskiego punktu widzenia. Otóż wbrew idei ustawy o informatyzacji Rada Ministrów kierowana przez Marka Belkę przyjęła rozporządzenie, które w pokrętny sposób umożliwia konserwację faktycznych przywilejów lobby informatycznego w obszarze aplikacji biurowych. Chodzi o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 października 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz. U. 2005 Nr 212, poz. 1766). Moja bardzo krytyczna opinia na temat tego rozporządzenia wynika z następujących przesłanek:

1. Celem prac sejmowych było stworzenie sytuacji, w której administracja publikuje dokumenty przeznaczone dla obywateli w otwartym standardzie dokumentów, dzięki czemu:

a) obywatele mogą sami wybrać oprogramowanie do użytkowania spośród różnych konkurencyjnych aplikacji dostępnych na rynku (w tym darmowych), a nie są zmuszeni przez administrację do wydawania np. 1500,00 zł na oprogramowanie jednego konkretnego producenta;

b) polscy producenci mogą tworzyć własne aplikacje i sprzedawać je na rynku, wcześniej dla nich zamkniętym przez monopolistę, wskutek czego spada cena i rośnie jakość dostępnych rozwiązań;

c) jednostki administracji państwowej i samorządowej mogą skorzystać z konkurencji na rynku, realizując ideę taniego państwa poprzez użytkowanie tańszego, a w niektórych przypadkach wręcz bezpłatnego oprogramowania.

2. Rozporządzenie rządu Marka Belki wbrew ustawowej zasadzie neutralności technologicznej wprowadza mechanizm swobody wyboru przez urzędników formatu dokumentów pomiędzy formatem ODF (otwartym standardem zgodnym ze specyfikacją ISO i wdrożonym już w kilku wzajemnie konkurencyjnych aplikacjach) oraz zamkniętym formatem .doc. Kiedy więc urzędnik wybiera do publikacji zamknięty format dokumentu, działa z jednej strony w zgodzie z rozporządzeniem rządu Marka Belki, a z drugiej strony narusza ustawową zasadę neutralności technologicznej państwa.

3. W rezultacie, mimo zapisanej w ustawie zasady neutralności, informacje zawarte w plikach tekstowych publikowane są na stronach rządowych w znakomitej większości w formacie zamkniętym .doc i, aby je odczytać, obywatele są zmuszani do zakupu oprogramowania jednej konkretnej firmy (Microsoft).

Od czasu złożenia przeze mnie interpelacji na temat Linuksa (co spotkało się z odzewem środowisk informatycznych) spotkałem się z uwagami, że w polskiej administracji w ogóle nie są stosowane otwarte standardy oprogramowania. Poprzedni rząd nie stworzył nawet warunków do ich przyjęcia i cały proces trzeba będzie obecnie rozpoczynać od początku, zgodnie z wymogami przyjętej w poprzedniej kadencji ustawy. Wystarczy wejść na stronę dowolnej instytucji państwowej, nie wyłączając któregokolwiek z ministerstw, aby stwierdzić, że:

- wniosek o udostępnienie informacji publicznej, z którego mają korzystać obywatele, jest dostępny tylko i wyłącznie w formacie .doc;

- wszystkie przedstawione obywatelom projekty aktów prawnych są dostępne tylko i wyłącznie w formacie .doc;

- wszelkie informacje w serwisach internetowych ministerstw i innych instytucji rządowych nie są dostępne w otwartym standardzie ODF.

Tymczasem administracja rządowa mogłaby stanowić wzór dla administracji samorządowej (gdzie większość mniejszych, a nawet średnich gmin nie ma jeszcze pojęcia o otwartych standardach i możliwych z tego tytułu oszczędnościach) i być zachętą do ich stosowania w szkolnictwie, a tym samym dać poważny impuls do prawdziwej rewolucji informatycznej w Polsce. Dziś koszty podstawowego oprogramowania do komputera są niemal równe kosztom tego komputera. Stosowanie otwartych standardów pozwala na ogromne oszczędności w skali państwa. Czy możemy sobie wyobrazić, jak np. wyglądałaby informatyzacja szkół, gdyby mogły one korzystać z programów darmowych (Linux), a zaoszczędzonymi środkami wesprzeć tworzenie nowych stanowisk komputerowych?

W związku z powyższym uprzejmie proszę Pana Premiera o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Kiedy należy spodziewać się wprowadzenia ustawowej neutralności technologicznej państwa w obszarze dokumentów biurowych? Czy jest przyjęty program realizacji wymogów, jakie wprowadza ustawa informatyczna w zakresie neutralności technologicznej państwa? Czy są przygotowywane programy nakładające na administrację obowiązek posługiwania się standardami otwartymi, pozwalającymi, by obywatele sami mogli zdecydować, jakie oprogramowanie zakupić, a może skorzystać z darmowego?

2. Kiedy nastąpi zmiana sposobu komunikacji administracji ze społeczeństwem, tak aby użytkownicy innego oprogramowania biurowego niż firmy Microsoft mogli odczytywać pliki publikowane przez administrację?

3. Czy przewidywana jest nowelizacja powołanego wcześniej rozporządzenia, tak by w sposób czytelny określić, iż pliki biurowe powinny być publikowane obowiązkowo w formacie otwartym i fakultatywnie w innych formatach?

4. Czy prace nad nowymi rozporządzeniami regulującymi sprawy informatyzacji administracji prowadzone są w szczególności w oparciu o zasadę neutralności technologicznej państwa i otwarte standardy? Obecnie formaty .doc i .pdf dopuszczone są wyłącznie do publikacji dokumentów przeznaczonych tylko do odczytu, natomiast wzory pism ze swojej natury przeznaczone są do edycji. Czy rząd uwzględni w projektowanym rozporządzeniu w sprawie formularzy i wzorów pism potrzebę usunięcia tego ograniczenia?

Z poważaniem
Poseł Roman Czepe
Warszawa, dnia 14 września 2006 r.
"

Treść tej interpelacji na stronie Sejmu. Odwiedź również dział interpelacje niniejszego serwisu.

Update: Odpowiedź na interpelację w sprawie neutralności technologicznej

Opcje przeglądania komentarzy

Wybierz sposób przeglądania komentarzy oraz kliknij "Zachowaj ustawienia", by aktywować zmiany.

Dziwna sytuacja ???

Witam,
dziwna jest dla mnie taka sytuacją, że poseł PIS piszę specjalne oficjalne pismo do premiera z tej samej partii?!?

Wygląda na to, że rozmowy wewnętrzne (w ramach partii) nie dały żadnego pozytywnego rezultatu. Jedyną nadzieją, jest upublicznienie tej sprawy. Wątpie aby coś to dało.

Mamy trójpodział władzy

VaGla's picture

Trójpodział władzy oznacza, że czym innym jest poseł wybrany w powszechnych wyborach, czym innym jest premier stojący na czele rządu. Partia zaś to partia. Z punktu widzenia tego serwisu ważne jest to, że jest interpelacja poselska, która dotyczy "nowych technologii" i tylko dlatego się w tym serwisie znalazła. Podobnie jak inne interpelecje, niezależnie od tego, przez kogo zostały zgłoszone i komu. Ten serwis nie jest poświęcony polityce.
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

a moze jest jakis sposob by

mmajchrzak's picture

a moze jest jakis sposob by pozywac urzedy do sadu za to, ze udostepniaja dane w takich formatach, ktore wymuszaja na uzytkowniku zakup konkretnego oprogramowania, gdy tymczasem istnieje darmowa alternatywa a dane publiczne powinny byc publiczne i nieodplatne! prawnikiem nie jestem wiec nie wiem jakby to ugrysc - ale kilka pozwow moze by naglosnilo sprawe. moze powolac sie na jakis punkt konstytucji? chociaz z konstutucja jak to z konstutycja - 'kazdy ma prawo chyba ze ustawa przewiduje inaczej'...

Niepokojący jest pkt. 4 zapytań...

Interpelacja w swej wymowie może sprawiać wrażenie, że jeden z posłów dostrzegł niezwykłe prawidłowości w realizowaniu zapisów ustawy o informatyzacji i wydanych do niej rozporządzeń. Zwłaszcza w temacie formatów wzorów dokumentów elektronicznych, publikowanych na witrynach internetowych zwłaszcza ministerstw.

W poniższym fragmencie wyraźnie widać, że oczekiwane są zmiany w zapisie prawa dotyczącym zastosowania komputerów w pracach biurowych urzędów, zmian niosących w sobie umożliwienie obywatelom państwa, stosowanie dowolnego oprogramowania celem wymiany elektroniczej wersji dokumentów z urzędami.

4. Czy prace nad nowymi rozporządzeniami regulującymi sprawy informatyzacji administracji prowadzone są w szczególności w oparciu o zasadę neutralności technologicznej państwa i otwarte standardy? Obecnie formaty .doc i .pdf dopuszczone są wyłącznie do publikacji dokumentów przeznaczonych tylko do odczytu, natomiast wzory pism ze swojej natury przeznaczone są do edycji. Czy rząd uwzględni w projektowanym rozporządzeniu w sprawie formularzy i wzorów pism potrzebę usunięcia tego ograniczenia?

Problem jednak w tym, że we fragmencie cytowanym poniżej daje się zauważyć pewna nieścisłość z treścią zawartą w interpelacji.

Obecnie formaty .doc i .pdf dopuszczone są wyłącznie do publikacji dokumentów przeznaczonych tylko do odczytu, natomiast wzory pism ze swojej natury przeznaczone są do edycji. Czy rząd uwzględni w projektowanym rozporządzeniu w sprawie formularzy i wzorów pism potrzebę usunięcia tego ograniczenia?

Usunięcie bowiem tego ograniczenia otworzy prostą drogę do publikowania wzorów dokumentów w formacie (doc), co w obecnej postaci rozporządzenia (Dz. U. 2005 Nr 212 poz. 1766) jasno określa, że dokumentami do wzajemnej wymiany, czyli wzory elektroncznych dokumentów, są dokumenty zapisane w formacie OASIS (odf) lub (rtf)... Czyli dwa formaty dostępne dla posiadaczy dowolnego edytora tekstowego.
Domniemywać mogę, że autorzy wzmiankowanego roporządzenia, dopuścili format (doc) jako do odczytu na zasadzie okresu przejściowego, do czasu aż ugruntuje się wymiana dokumentów w formatach (odf) czy (rtf)...
Zapewne jestem w błędzie, ale dokonanie zniesienia ograniczeń spowoduje tylko tyle, że w sposób prawnie dozwolony będzie używanie formatu (doc). A chyba nie o to chodziło Panu Posłowi.

Pozdrawiam.

Ostatnia interpelacja posła Czepe

To chyba ostatnia w najbliższych latach interpelacja posła Czepe - w ostatnich wyborach został wybrany na burmistrza Łap.

Piotr VaGla Waglowski

VaGla
Piotr VaGla Waglowski - prawnik, publicysta i webmaster, autor serwisu VaGla.pl Prawo i Internet. Członek Rady ds Cyfryzacji przy Ministrze Cyfryzacji, ekspert w Departamencie Oceny Ryzyka Regulacyjnego Ministerstwa Rozwoju, felietonista miesięcznika "IT w Administracji" (wcześniej również felietonista miesięcznika "Gazeta Bankowa" i tygodnika "Wprost"). Uczestniczył w pracach Obywatelskiego Forum Legislacji, działającego przy Fundacji im. Stefana Batorego w ramach programu Odpowiedzialne Państwo. W 1995 założył pierwszą w internecie listę dyskusyjną na temat prawa w języku polskim, Członek Założyciel Internet Society Poland, pełnił funkcję Członka Zarządu ISOC Polska i Członka Rady Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji. Był również Członkiem Rady Informatyzacji przy MSWiA, członkiem Zespołu ds. otwartych danych i zasobów przy Komitecie Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji oraz Doradcą społecznym Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej ds. funkcjonowania rynku mediów w szczególności w zakresie neutralności sieci. W latach 2009-2014 Zastępca Przewodniczącego Rady Fundacji Nowoczesna Polska, w tym czasie był również Członkiem Rady Programowej Fundacji Panoptykon. Więcej >>