Prawa autorskie Siostry Faustyny

siostra Faustyna KowalskaZastanawiam się nad tym "sprostowaniem", które podało PAP, a które pochodzi od rzeczniczki Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia. Siostry wydały oświadczenie związane z Dniem Domeny Publicznej. Twierdzą, że prawa do "Dzienniczka" Siostry Faustyny Kowalskiej nie wygasły, bo w przypadku "Dzienniczka" powinno się liczyć czas ochrony od daty pierwszej publikacji. Siostry twierdzą: "W myśl obowiązującego obecnie prawa, w sytuacji, gdy właścicielem praw autorskich jest ktoś inny niż autor, na przykład - jak w przypadku siostry Faustyny - zgromadzenie zakonne, okres ich obowiązywania wynosi nie 70 lat od śmierci autora, lecz 70 lat od daty pierwszej publikacji dzieła". Ale przepis art. 36 pkt. 3) mówi o utworze, "do którego autorskie prawa majątkowe przysługują z mocy ustawy innej osobie niż twórca". Wypada zatem zapytać: na jakiej podstawie zgromadzenie zakonne uzyskało prawa autorskiego do Dzienniczka? Moim zdaniem "sprostowanie" Sióstr opiera się na błędnej interpretacji przepisów ustawy.

Oświadczenie przekazane PAP przez s. Elżbietę Siepak, rzeczniczkę Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia, można znaleźć w tekście opublikowanym przez Frondę, pt. "Dzienniczek" Siostry Faustyny pod ochroną. Siostry odniosły się do Dnia Domeny Publicznej (por. 1 stycznia 2009 - Dzień Domeny Publicznej oraz Od hobby przez Sejm do nauki w przeddzień święta publicznej domeny), twierdząc, że wbrew temu co ogłosiła Koalicja Otwartej Edukacji - prawa autorskie do "Dzienniczka" siostry Faustyny Kowalskiej wygasną dopiero w 2051 roku. Powodem ma być to, że "właścicielem praw autorskich jest ktoś inny niż autor".

Zważywszy, że autorskie prawa osobiste są niezbywalne - nie może siostrom w tym przypadku chodzić o autorskie prawa osobiste (te nie przysługują i nigdy nie przysługiwały Zgromadzeniu). Po śmierci twórcy jego prawa przechodzą na spadkobierców, a jak ich brak - na Skarb Państwa, oczywiście można autorskie prawa majątkowe w czasie ich trwania przenosić na inne osoby. W tych sytuacjach po śmierci twórcy zawsze "właścicielem" autorskich praw majątkowych jest ktoś inny niż twórca, gdyż ten nie żyje.

Są takie kategorie utworów, do których autorskie prawa majątkowe przysługują z mocy ustawy komuś innemu niż twórca, np. prawa autorskie majątkowe utworów pracowniczych. Art. 12 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w swoim ust. 1 stwierdza:

Art. 12. 1. Jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.
(...)

Z mocy ustawy wówczas autorskie prawa majątkowe przysługują komuś innemu niż twórca (chociaż por. komentarz poniżej).

Nie wystarczy zatem stwierdzenie, że autorskie prawa majątkowe komuś innemu niż twórca dziś przysługują, przysługiwanie takie musi mieć oparcie w ustawie. Pytanie zatem brzmi, na jakiej zasadzie siostry ze Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia uzyskały autorskie prawa majątkowe? Bo zasad wygaśnięcia autorskich praw majątkowych należy szukać w art. 36 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

Z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, autorskie prawa majątkowe gasną z upływem lat siedemdziesięciu:

1) od śmierci twórcy, a do utworów współautorskich – od śmierci współtwórcy, który przeżył pozostałych;

2) w odniesieniu do utworu, którego twórca nie jest znany – od daty pierwszego rozpowszechnienia, chyba że pseudonim nie pozostawia wątpliwości co do tożsamości autora lub jeżeli autor ujawnił swoją tożsamość;

3) w odniesieniu do utworu, do którego autorskie prawa majątkowe przysługują z mocy ustawy innej osobie niż twórca – od daty rozpowszechnienia utworu, a gdy utwór nie został rozpowszechniony – od daty jego ustalenia;

4) w odniesieniu do utworu audiowizualnego – od śmierci najpóźniej zmarłej z wymienionych osób: głównego reżysera, autora scenariusza, autora dialogów, kompozytora muzyki skomponowanej do utworu audiowizualnego.

Najwyraźniej zaczyna się wreszcie dyskusja o domenie publicznej.

Aby postawić kropkę nad "i" napiszę tak: moim zdaniem Siostry nie mają racji. Jeśli nie ma szczególnego przepisu prawa powszechnie obowiązującego i mają zastosowanie przepisy ogólne (cytowane wyżej) - utwory Św. Faustyny Kowalskiej przeszyły do domeny publicznej, a stanowisko rzeczniczki Zgromadzenia opiera się na wadliwej interpretacji art. 36 pkt 3 ustawy.

Na stronach Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia można wciąż przeczytać:

Pełny tekst "Dzienniczka" św. Siostry Faustyny (PDF)

© Copyright by Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia
01-014 Warszawa, ul. Żytnia 3/9
kuria-zmbm@faustyna.pl
+4822 838 38 44

Kopiowanie, powielanie, upowszechnianie na różnych płaszczyznach w całości lub w częściach do tak zwanych dzieł zależnych, także na stronach internetowych, wymaga pisemnej zgody Zgromadzenia.

Autentyczność „Dzienniczka” gwarantuje certyfikat wydany przez GeoTrust CA for Adobe dla Zgromadzenia Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia, którym „Dzienniczek” jest podpisany.

Opcje przeglądania komentarzy

Wybierz sposób przeglądania komentarzy oraz kliknij "Zachowaj ustawienia", by aktywować zmiany.

Tak się zastanawiam...

Tak się zastanawiam kto ma prawa autorskie do Biblii i na jakich zasadach je nabył? ;)

Biblia w językach

Biblia w językach oryginalnych jest public domain, ale jej współczesne tłumaczenia mają prawa autorskie tłumacza, w przypadku Biblii Tysiąclecia jest to Zespół Biblistów Polskich i Pallottinum...

Moje wskazówki: (1) Jak

Moje wskazówki:

(1)
Jak uregulowane było prawo autorskie w chwili śmierci Faustyny Kowalskiej, później uznanej za Świętą?

(2)
Jak regulował te kwestie konkordat?

Oczywiście to jest podstawa sprawdzenia sytuacji

VaGla's picture

Oczywiście to jest podstawa sprawdzenia sytuacji (Treść Konkordatu (podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r.; Dz. U. 1998, nr 51, poz. 318.). Tu, w art. 23, czytamy: "Kościelne osoby prawne mogą zgodnie z przepisami prawa polskiego nabywać, posiadać, użytkować i zbywać mienie nieruchome i ruchome oraz nabywać i zbywać prawa majątkowe". Zgodnie z przepisami prawa polskiego), jednak wydaje się też, że w tym sporze nie będzie chodziło o prawa autorskie. "Dzienniczek" spisany był (ustalony) w 6 zeszytach, a to wszystko w latach 1934-1938. Jak można przeczytać w tekście Prawa autorskie do "Dzienniczka" siostry Faustyny do 2051 roku (Onet.pl za PAP, swoją drogą dziennikarze mało krytycznie podchodzą do tez rzeczników):

"Dzienniczek" Siostry Faustyny - jedyna książka autorstwa Św. Faustyny Kowalskiej, stanowiąca zapis jej duchowych przeżyć - był pisany w 6 zeszytach w latach 1934-1938. Siostra Faustyna - mistyczka, głosicielka kultu Miłosierdzia Bożego - pisała dzienniczek na polecenie swojego spowiednika, ks. Michała Sopoćko, i przełożonych. Opisała w nim swoje mistyczne wizje spotkań z Jezusem.

W 1959 roku Stolica Apostolska zakazała propagowania "Dzienniczka". Jak się okazało, przyczyną było błędne tłumaczenie zapisów Siostry Faustyny. Zakonnica, która przepisywała zeszyty, opuściła niektóre zdania i nie wyróżniła wypowiedzi Pana Jezusa, co sprawiało wrażenie, że Faustyna żąda czci dla siebie.

We Wstępie do wydania internetowego (PDF) można przeczytać, że "Dzienniczek" powstał "na wyraźne polecenie Pana Jezusa i z nakazu spowiedników".

PDF na stronach Zgromadzenia jest zabezpieczony, by było wiadomo kiedy był modyfikowany. Wydaje się zatem, że rzecz nie w prawach autorskich, a w tym, jak kontrolować prawdy objawione. Być może ktoś uznał, że prawo autorskie jest tu dobrym narzędziem.

Nie pierwszy raz prawo autorskie służy do kontrolowania obiegu idei. Przypominam spór o prawa autorskie do Mein Kampf:

--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Wydaje się zatem, że rzecz

Wydaje się zatem, że rzecz nie w prawach autorskich, a w tym, jak kontrolować prawdy objawione. Być może ktoś uznał, że prawo autorskie jest tu dobrym narzędziem.

Akurat prawdy objawione mają to do siebie, że są prawdami objawionymi tak długo, ja długo ich postać nie odbiega od postaci objawionej. Po ludzku rzecz biorąc: nie można naruszać ich integralności. Prawo zaś do zachowania integralności utworu należy do praw osobistych i nie wygasa.
Taki fragmencik Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych:
Art. 49., ust. 2

Następca prawny, choćby nabył całość autorskich praw majątkowych, nie może, bez zgody twórcy, czynić zmian w utworze, chyba że są one spowodowane oczywistą koniecznością, a twórca nie miałby słusznej podstawy im się sprzeciwić. Dotyczy to odpowiednio utworów, których czas ochrony autorskich praw majątkowych upłynął.

Wydaje mi się, że akurat zakon jest kompetentny co do tego, którym zmianom twórca miałaby prawo się sprzeciwić (stoi oto na stanowisku, że nie wolno wprowadzać tu żadnych zmian, bo autorka traktowała utwór — dzienniczek — jako zapis objawienia).

Smuci mnie, że „prawa autorskie” rozumiane są zwykle jako prawa majątkowe. Tymczasem skala łamania praw autorskich wydaje się o wiele większa: dlaczego nikt nie nazywa piractwem emisji skróconych i przerywanych reklamami filmów, brakiem informacji o autorstwie piosenek emitowanych przez rozgłośnie radiowe, nieudolnych tłumaczeń które mogą godzić w dobre imię autorów oryginalnych? Dlaczego piractwem nie nazywa się zmian wprowadzanych przez inwestorów w projektach budowlanych?

W przypadku Faustyny Kowalskiej sądzę, że władze zakonne uległy złudzeniu tożsamości praw majątkowych i osobistych. Uważam, że zakon ma najświętsze prawo by domagać się zachowania integralności dzieła. Jestem przekonany, że ma moralne prawo stać na straży ochrony dóbr osobistych autorki „Dzienniczka”. A że przypisuje sobie autorskie prawa majątkowe (znak „©” do nich się właśnie odnosi)…

Proszę zwrócić uwagę, że tekst w Internecie jest dostępny. Nie sądzę więc, żeby chodziło o blokowanie dostępu do idei, stąd porównywanie do „prawnoautorskiego” ograniczania dostępności „Mein Kampf” jest cokolwiek chybione.

Zakon zaś najwyraźniej nie bardzo rozumie, że integralność przynależy do praw osobistych a nie materialnych. Ale trudno się dziwić: świadomość tej różnicy w społeczeństwie jest nikła, a media na każdym kroku zdają się ją zacierać.

Dostępna jest wersja

VaGla's picture

Jedna z "wersji" Dzienniczka Siostry Faustyny była wcześniej przez Stolicę Apostolską objęta "embargiem". Istotnie jakaś wersja jest dostępna.

Proszę zwrócić uwagę, że tekst w Internecie jest dostępny. Nie sądzę więc, żeby chodziło o blokowanie dostępu do idei, stąd porównywanie do „prawnoautorskiego” ograniczania dostępności „Mein Kampf” jest cokolwiek chybione.

"Dzienniczek" jest dostępny (a przynajmniej jakaś jego wersja), ale ja pisałem o próbach kontrolowania obiegu idei (nie tylko blokowania) za pomocą "narzędzia" w postaci prawa autorskiego. Nie zawsze to musi oznaczać wykonywanie monopolu przy jednoczesnym powstrzymaniu się od upowszechniania utworu (chociażby to był taki utwór jak Mein Kampf, a prawa autorskie z jakiegoś powodu przysługiwały rządowi Bawarii).

Jest jakaś wersja Dzienniczka. Pytanie, czy można zrobić kopie tych sześciu dzienniczków napisanych ręką Faustyny? Być może lepszym nawet narzędziem do kontroli idei, ponieważ autorskie prawa majątkowe wygasły, byłoby tu wykonywanie prawa rzeczowego, a więc prawa własności egzemplarzy. Nikt nie wydrukuje utworu Siostry Faustyny Kowalskiej, jeśli nie będzie miał dostępu do oryginalnego utworu.
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

189 KPC - powództwo o ustalenie

VaGla's picture

Jest nareszcie dobry powód, by skorzystać z art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym:

Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

Siostry chyba raczej nie złożą takiego powództwa przyjmując raczej strategię dementowania informacji, jakoby prawa autorskie do utworów Siostry Faustyny przeszły do domeny publicznej. Być może ktoś, kto chciałby publikować Dzienniczek nie pytając Sióstr o zgodę, mógłby oczyścić przedpole takim pozwem. Nie wiem jak "Dzienniczek" się sprzedaje, bo od tego pewnie zależy czy ktoś będzie miał ekonomiczny interes w jego odpłatnym publikowaniu (tu i tak Fundusz Promocji Twórczości pobiera swoją "dolę" od sprzedawania utworów będących w domenie publicznej). Ale każdy, kto chciały (nieodpłatnie, a wiec Fundusz nie ma od czego liczyć procentów) opublikować Dzienniczek na swojej stronie internetowej ma interes prawny w tym, by domagać się ustalenia przez sąd, ze prawa autorskie majątkowe do utworów Faustyny Kowalskiej już wygasły.
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

NUKAT - lubię bazy danych...

Lipszyc's picture

W NUKACIE znalazłem następującą pozycję:

Autor Faustyna Kowalska (św. ; 1905-1938).
Tytuł ujednolicony [Dzienniczek (pol. ; wybór)]
Tytuł O Miłosierdziu Bożym : wyjątki z Dzienniczka siostry Faustyny (ze Zgromadzenia Matki Boskiej Miłosierdzia) / [oprac.] Alojzy Misiak.
Adres wydawniczy Paris : Księża Pallotyni, [1956].
Opis fizyczny 157 s. ; 19 cm.

Link: http://tinyurl.com/6vb67j

Bardzo chętnie kupię tę książkę...

A co ze ślubami ubóstwa? Nie jest to rodzaj "umowy o pracę" ?

Kiedyś w Wikipedii mieliśmy podobny przypadek i wtedy inny zakon katolicki twierdził, że ma majątkowe prawa autorskie do dzieł swoich zakonników bo te niejako z automatu przysługują zakonowi, gdyż każdy zakonnik przy przyjmowaniu do nich składa śluby ubóstwa. A z tych ślubów wynika, że wszystko co stworzy zakonnik przechodzi z automatu na własność zakonu, zaś sam zakonnik nie ma w ogóle prawa mieć jakiegokolwiek osobistego majątku.

Pytanie tylko czy śluby zakonne
mogą być uważana za specyficzną formę zatrudnienia? Gdyby tak przyjąć, to wtedy wszystkie
dzieła wszystkich zakonników z zakonów w których obowiązują śluby ubóstwa z automatu stawałyby się od strony majątkowej własnością tego zakonu na podstawie Art 12. p. 1. prawa autorskiego.

Idąc tym tropem

VaGla's picture

Idąc tym tropem trzeba by zapytać, czy od takich "ślubów ubóstwa" przysługuje urlop na żądanie? Nie idźmy w tym kierunku, gdyż to manowce. Przynależność do zgromadzenia zakonnego nie jest tym, czym jest umowa o pracę, albo stosunek pracy powstały na innych podstawach niż taka umowa. Podobnie nie jest stosunkiem pracy bycie studentem jakiejś uczelni i dlatego prawa autorskie majątkowe przysługujące twórcom, przysługują studentom (którzy są twórcami), nie zaś uczelni.
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

art. 12 ust. 1

Rozumiem, że art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych został przywołany w tekście notatki jedynie w charakterze przykładu. Wszelkie rozważania na temat ewentualnego zastosowania tego przepisu do "Dzienniczka" są o tyle bezprzedmiotowe, że w chwili, kiedy "Dzienniczek" był pisany wskazany przepis jeszcze nie obowiązywał.

W relewantnym okresie (lata 1934-38) odpowiednie kwestie regulowała ustawa z dnia 29 marca 1926 r. o prawie autorskim. Ustawa ta istotnie przewidywała kilka wypadków, kiedy prawa autorskie z mocy ustawy przysługują osobie innej niż twórca, żaden z nich nie stanowił jednak odpowiednika regulacji art. 12 ust. 1 ustawy obowiązującej obecnie. Ustawa z roku 1926 nie zawierała również żadnego innego przepisu, na podstawie którego prawa autorskie do "Dzienniczka" przysługiwałyby z mocy ustawy zakonowi.

profesja wieczysta

Maciej_Szmit's picture

Na pewno same ślubu ubóstwa nie są formą umowy o pracę (choć niektórzy pracodawcy zachowują się, tak jakby pracownicy takie śluby składali a przynajmniej jakby powinni ;)). Natomiast profesja wieczysta zakonnika klauzurowego w warunkach polskich powoduje chyba pewne skutki, które są analogiczne do skutków stosunku zatrudnienia: na przykład jeśli idzie o rozmaite składki ubezpieczeniowe i emerytalne (ja wiem, część z tych rzeczy jest regulowana współcześnie przez fundusz i konkordat, ale żeby z tego skorzystać trzeba być xiędem lub zakonnikiem). Jak w świetle prawa cywilnego nazwać sytuację, w której jakaś instytucja opłaca za mnie wszelkie ubezpieczenia, wypłaca mi świadczenia (poprawdzie w dużej części w naturze; daje jedzenie i mieszkanie ale czasami również jakąś gotówkę), a w zamian wymaga ode mnie określonych zachowań (choćby było to śpiewanie psalmów)? BTW: czy bycie żołnierzem-amatorem (tj z poboru) to stosunek pracy z wojskiem i czy armii przysługują majątkowe prawa autorskie do dzieła żołnierza wykonanego w ramach służby zasadniczej (np kompanijnej gazetki ściennej)? Swoją drogą rzeczywiście należałoby rozpatrzeć stan prawny z chwili utrwalenia dzieła. Nie mam pojęcia jakie ustawy regulowały status zakonów katolickich przed II Wojną Światową... może się okazać, że jeszcze jakieś rozporządzenia cesarza Austrowęgier :/

Różnie można nazwać

VaGla's picture

Jak w świetle prawa cywilnego nazwać sytuację, w której jakaś instytucja opłaca za mnie wszelkie ubezpieczenia, wypłaca mi świadczenia (poprawdzie w dużej części w naturze; daje jedzenie i mieszkanie ale czasami również jakąś gotówkę), a w zamian wymaga ode mnie określonych zachowań (choćby było to śpiewanie psalmów)?

Można nazwać np. dożywocie (w ramach stosunków zobowiązaniowych), chociaż nie jest umową o prace. Strony różnie mogą ułożyć między sobą relacje.

Nie mam pojęcia jakie ustawy regulowały status zakonów katolickich przed II Wojną Światową... może się okazać, że jeszcze jakieś rozporządzenia cesarza Austrowęgier :/

Dziś mamy takie prawo autorskie jakie mamy. I takie przepisy regulujące stosunki państwo-kościół, jakie mamy. I na nich należy się oprzeć w pierwszej kolejności.

Jeśli Siostry nie mają nic innego niż własną interpretacje art. 36 pkt. 3 ustawy o prawie autorskim, to myślę, że hmm.. Każde zgromadzenie zakonne chyba chciałoby być oparte na Prawdzie i do niej dążyć.
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

o prawdzie

Maciej_Szmit's picture

Każde zgromadzenie zakonne chyba chciałoby być oparte na Prawdzie i do niej dążyć.

Niewątpliwie, a przynajmniej chcieć powinno (nota bene jest takie zgromadzenie, którego hasłem jest po prostu "veritatis"...). Natomiast wydaje mi się, że ustalenie obecnego stanu prawnego dzieła utrwalonego z górą pół wieku temu powinno odwoływać się do prawa obowiązującego podówczas. Czy w kwestiach prawa własności w ten sposób się nie postępuje? Czy należałoby sprawdzić, do kogo w momencie utrwalenia (publikacji?) dzieła należały autorskie prawa majątkowe i na mocy jakiego aktu prawnego?

Być może

VaGla's picture

Być może byłoby dobrze, ale prawodawcy maja tendencje do przedłużania obowiązywania praw autorskich, chociaz już coś do domeny publicznej wpadło, następy podpis pod nowelizacją ustawy może włożyć znów pod ochronę (przedłużając z 25 lat po śmierci twórcy na 50 lat po jego śmierci, wreszcie na 70 lat). Przepisy prawa autorskiego zawierają normy intertemporalne i tak np. art. 124 (zwłaszcza ust. 1 pkt 3):

1. Przepisy ustawy stosuje się do utworów:

1) ustalonych po raz pierwszy po jej wejściu w życie;

2) do których prawa autorskie według przepisów dotychczasowych nie wygasły;

3) do których prawa autorskie według przepisów dotychczasowych wygasły, a które według niniejszej ustawy korzystają nadal z ochrony, z wyłączeniem okresu między wygaśnięciem ochrony według ustawy dotychczasowej i wejściem w życie niniejszej ustawy. Ustawa nie narusza własności egzemplarzy utworów rozpowszechnionych przed dniem jej wejścia w życie.

2. Przepis ust. 1 pkt 3 stosuje się do utworów obywateli obcych stale zamieszkałych za granicą, pod warunkiem wzajemności.

3. (uchylony).

4. Postanowienia umów, zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy, sprzeczne z przepisami art. 75 ust. 2 i 3 są nieważne.

Przepisy mogą objąć ochroną coś, co chronione pół wieku temu nie było (generalnie prawo autorskie pojawiło się tam, gdzie nie było wcześniej chronione, a chroniło coś, co powstało przed jego pojawieniem się). I dlatego raczej należy w pierwszej kolejności patrzeć na obecne przepisy, a potem (co nieuchronne w docieraniu do Prawdy) na całokształt regulacji (również w czasie i miejscu, które są związane z danym utworem). Przy czym - zgodnie z powyższym cytatem - stosuje się przepisy ustawy aktualnej.
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Skoro o profesji wieczystej

VaGla's picture

To przy okazji Dnia Domeny Publicznej można przywołać jeszcze kanon 668 Kodeksu Prawa Kanonicznego (ten Kodeks Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego jednak nie stanowi wyłomu od zasad przewidzianych przez powszechnie obowiązujące w RP prawo). Warto go przywołać, by rozszerzyć dyskusje i wskazać źródła (teksty źródłowe) już funkcjonującej dyskusji:

Kan. 668

§ 1. Zakonnicy powinni przed pierwszą profesją przekazać, komu zechcą, zarządzanie swoimi dobrami oraz - jeśli konstytucje czego innego nie postanawiają - w sposób wolny zadysponować ich użytkowaniem i korzystaniem z dochodów. Przynajmniej przed złożeniem wieczystej profesji mają sporządzić testament, ważny również wobec prawa świeckiego.

§ 2. Na zmianę tych dyspozycji ze słusznej przyczyny, jak również na podjęcie jakiegokolwiek aktu co do dóbr materialnych, potrzebują zezwolenia kompetentnego przełożonego, zgodnie z przepisami własnego prawa.

§ 3. Cokolwiek zakonnik nabywa własnym staraniem ale ze względu na instytut, nabywa to dla instytutu. Wszystko, co mu przysługuje z tytułu pensji, zapomogi lub ubezpieczenia, jest nabywane dla instytutu, chyba że własne prawo co innego postanawia.

§ 4. Kto z racji natury swego instytutu powinien całkowicie zrzec się swoich dóbr, tego zrzeczenia winien dokonać w formie ważnej także w miarę możności wobec prawa cywilnego, przed profesją wieczystą, ważnego od dnia złożenia profesji. To samo powinien uczynić profes ślubów wieczystych, który według przepisów własnego prawa chciałby, za zezwoleniem najwyższego przełożonego, zrzec się w części lub w całości własnych dóbr.

§ 5. Profes, który ze względu na naturę swego instytutu rzekł się całkowicie swoich dóbr, traci zdolność nabywania i posiadania, stąd nieważnie podejmuje akty przeciwne ślubowi ubóstwa. Co jednak przechodzi na niego po dokonaniu zrzeczenia, przechodzi na instytut zgodnie z własnym prawem.

--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Kolejne nieporozumienie Zgromadzenia

VaGla's picture

W opublikowanym na stronie Zgromadzenia Sióstr oświadczeniu czytamy:

To prawda, że Autorka „Dzienniczka” zmarła 70 lat temu, lecz okres ochrony autorskich praw majątkowych do jej dzieła zgodnie z „Ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych” z 4 lutego 1994 roku (Dz.U. nr 24 z dnia 23 lutego 1994) rozdział 4, art. 36 punkt 3, liczy się od daty pierwszego wydania „Dzienniczka”, które miało miejsce w 1981 roku.

Otóż Siostry i tym razem nieprecyzyjnie przywołały art. 36 pkt. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (już widać, że to jest właśnie ten przepis, na własnej interpretacji którego Siostry się opierają). Art. 36 pkt 3 ustawy, poza tym, że nie dotyczy Zgromadzenia, bo z mocy ustawy prawa autorskie nie przysługiwały komuś innemu, niż Faustynie Kowalskiej, a dopiero potem, prawdopodobnie w wyniku dziedziczenia, zaczęły przysługiwać Zgromadzeniu (to należy jeszcze sprawdzić), to dodatkowo stwierdza, że nawet w takiej sytuacji okres 70 lat liczony ma być "od daty rozpowszechnienia utworu, a gdy utwór nie został rozpowszechniony – od daty jego ustalenia".

Zgodnie z ustawą utworem rozpowszechnionym jest "utwór, który za zezwoleniem twórcy został w jakikolwiek sposób udostępniony publicznie". Nie oznacza to jego "opublikowania drukiem", nie oznacza też jego "pierwszego wydania". "Dzienniczek" był dostępny publicznie również przed 1981 rokiem, chociażby w ten sposób, że toczyła się dyskusja na temat tego czy przepisująca Dzienniczek siostra popełniła błąd, czy nie (przepisująca, a więc utwór udostępniono publicznie w jakikolwiek sposób). Doszło zatem do rozpowszechnienia. Ustawa też wprowadza definicję "utworu opublikowanego", czyli takiego utworu, "który za zezwoleniem twórcy został zwielokrotniony i którego egzemplarze zostały udostępnione publicznie". Przepis art. 36 pkt 3 mówi o rozpowszechnieniu i ustaleniu, nie zaś o opublikowaniu.

Przez chwilę przyjmijmy, że zaistniała sytuacja, w której z mocy ustawy komuś innemu niż twórca (nabycie pierwotne) przysługiwały prawa do utworów Św. Faustyny. Jej utwór ("Dzienniczek") został rozpowszechniony (a w pewnym momencie Papież uznał, że nie należy propagować jednej z wersji ze względu na to, że przepisująca treść dzienniczka siostra miała zrobić popełnić nieścisłości).

Jednak w sytuacji Dzienniczka, wobec tego, że Zgromadzenie nie przywołuje innych przepisów, na podstawie których "z mocy ustawy" doszłoby do pierwotnego nabycia praw autorskich przez kogoś innego niż twórca, zastosowanie ma nie pkt 3 art. 36 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, a pkt 1 tego przepisu.

Gdyby "Dzienniczek" nigdy nie był rozpowszechniony, a z mocy ustawy komuś innemu przysługiwałyby prawa autorskie (majątkowe) niż samemu twórcy (dany tu już wyżej jako przykład jedynie utwór pracowniczy) - wówczas okres ochrony należałoby i tak liczyć od ustalenia (a więc w omawianym przypadku - od spisania "Dzienniczka" ręką autora, co nastąpiło jeszcze za jego życia). To nawet krótszy okres niż w przypadku zasad ochrony dzieł twórców, którzy sami pierwotnie nabyli prawa do swoich utworów (w ich przypadku śmierć plus 70 lat, w innym przypadku ustalenie plus 70 lat, a nie każdy tworzy w dniu śmierci, czasem się to zdarza również wcześniej).

--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Art. 36 pkt 3 ustawy, poza

Maciej_Szmit's picture

Art. 36 pkt 3 ustawy, poza tym, że nie dotyczy Zgromadzenia, bo z mocy ustawy prawa autorskie nie przysługiwały komuś innemu, niż Faustynie Kowalskiej, a dopiero potem, prawdopodobnie w wyniku dziedziczenia, zaczęły przysługiwać Zgromadzeniu (to należy jeszcze sprawdzić), to dodatkowo stwierdza, że nawet w takiej sytuacji okres 70 lat liczony ma być "od daty rozpowszechnienia utworu, a gdy utwór nie został rozpowszechniony – od daty jego ustalenia".

No właśnie mówię, że należałoby sprawdzić, czy prawa autorskie w momencie utrwalenia dzieła przysługiwały czy nie przysługiwały komuś innemu, niż Faustynie Kowalskiej. Jeśli spiszę z Iksińskim umowę, że wszelkie moje prawa majątkowe obecne i przyszłe przekazuję jemu, to chyba od momentu ich powstania (utrwalenia dzieła?) te prawa ma Iksiński?

Zgodnie z ustawą utworem rozpowszechnionym jest "utwór, który za zezwoleniem twórcy został w jakikolwiek sposób udostępniony publicznie". Nie oznacza to jego "opublikowania drukiem", nie oznacza też jego "pierwszego wydania". "Dzienniczek" był dostępny publicznie również przed 1981 rokiem, chociażby w ten sposób, że toczyła się dyskusja na temat tego czy przepisująca Dzienniczek siostra popełniła błąd, czy nie (przepisująca, a więc utwór udostępniono publicznie w jakikolwiek sposób). Doszło zatem do rozpowszechnienia.

"Toczyła się dyskusja" to chyba jest mocno powiedziane. Nie znam losów "Dzienniczka" ale piszą, że "Zakaz rozpowszechniania książki zdjął w 1978 roku Jan Paweł II" http://pl.wikipedia.org/wiki/Dzienniczek_Siostry_Faustyny

Ale nie z mocy ustawy

VaGla's picture

Jeśli spiszę z Iksińskim umowę, że wszelkie moje prawa majątkowe obecne i przyszłe przekazuję jemu, to chyba od momentu ich powstania (utrwalenia dzieła?) te prawa ma Iksiński?

Jeśli będzie umowa, albo jeśli będzie testament - nie ma tu zastosowania art. 36 pkt 3. W tym przepisie chodzi o inna sytuacje, a mianowicie taką, w której prawa autorskie przysługują z mocy ustawy innej osobie niż twórca. Tak jest w przypadku pracowników, jeśli zajdą określone w przepisie art. 12 ustawy okoliczności (a więc nie w każdym przypadku); nie przechodzą na pracodawce z mocy ustawy autorskie prawa majątkowe zatrudnionego w wydawnictwie sprzątacza, bo to - najpewniej - nie wynika z jego umowy o pracę, by tworzył dla pracodawcy utwory, a jedynie by sprzątał rzetelnie.

--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Kanon 668 i powszechnie obowiązujące prawo

Monika Mosiewicz's picture

Siostra Faustyna Kowalska stworzyła swoje utwory w latach 30-tych, więc do określenia tego komu przysługują prawa autorskie do Dzienniczka, trzeba sięgnąć do przepisów wtedy obowiązująych, również tych przepisów, ktore określają stosunek prawa kanonicznego do prawa państwowego.

Obecnie obowiązująca ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej w art. 2 stanowi Kościół rządzi się w swych sprawach własnym prawem, swobodnie wykonuje władzę duchowną i jurysdykcyjną oraz zarządza swoimi sprawami. , w uzasadnienieu orzeczenia z dnia z dnia 24 marca 2004 r. (sygn. akt IV CK 108/2003) Sąd Najwyższy w zakresie intepretacji tego przepisu stwierdził:

Przepis ten jest przejawem, a w każdym razie próbą zadeklarowania przez władze Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej u schyłku lat osiemdziesiątych, wyrażonej obecnie w art. 25 Konstytucji oraz art. 1 Konkordatu, zasady autonomii i niezależności państwa oraz kościołów. Zgodnie z tą zasadą, państwo nie jest uprawnione do regulowania spraw wiary, a prawo kanoniczne - w przypadku Kościoła Katolickiego - nie wywiera bezpośrednich skutków w sferze państwowego porządku prawnego. Tylko wyjątkowo, gdy państwo wyrazi taką wolę w ustawie lub umowie międzynarodowej, prawo kanoniczne może wywoływać skutki w określonej sferze państwowego porządku prawnego. Przez „swe sprawy", w których Kościół, zgodnie art. 2 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, rządzi się własnym prawem, należy więc rozumieć, podobnie jak się przyjmuje na tle art. 5 Konkordatu, jedynie - ujmując rzecz w uproszczeniu - sprawy ściśle religijne oraz majątkowe wewnątrzkościelne.

I tu niestety pojawia się problem, czy kwestia przejścia na zakon praw autorskich do utworów stworzonych w celach ściśle religijnych nie powinna podlegać prawu kanonicznemu, a wtedy ma zastosowanie kanon 668 i wtedy, ten kanon będzie obowiązywał na mocy art. 2 w/w ustawy i w ten sposób można bronić tezy o przejściu z mocy ustawy praw autorskich do tego utworu.

Problem polega na tym, że w latach 30-tych ubiegłego wieku, czyli w okresie ustalenia Dzienniczka, obowiązywał Konkordat z 1925 roku, oraz dwie konstytucje. Konstytucja marcowa w art. 113 stanowiła

Każdy związek religijny uznany przez Państwo ma prawo urządzać zbiorowe i publiczne nabożeństwa, może samodzielnie prowadzić swe sprawy wewnętrzne, może posiadać i nabywać majątek ruchomy i nieruchomy, zarządzać nim i rozporządzać, pozostaje w posiadaniu i używaniu swoich fundacji i funduszów, tudzież zakładów dla celów wyznaniowych, naukowych i dobroczynnych. Żaden związek religijny jednak nie może stawać w sprzeczności z ustawami państwa.

z czego by wynikało, że jednak kanon 668 nie ma tu zastosowania, bo zgodnie z ustawą o prawie autorskim z 1926 roku prawo autorskie przysługiwało autorowi, brak było przepisu dotyczącego utworów pracowniczych, czyli podobnego do art. 12 obecnie obowiązującej ustawy o prawie autorskim, gdyby ktoś chciał bronić intepretacji całej sytuacji, że zakonnik jest pracownikiem. Konstytucja kwietniowa nie zawierała analogicznego postanowienia. Konkordat z 1925 r. milczał na temat zakresu zastosowania prawa kanonicznego, ponadto była to umowa międzynarodowa, a nie ustawa. Jeżeli uznać, że obecnie obowiązujący przepis art. 36 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych ma zastosowanie do Dzienniczka, to trudno uznać, że kanon 668 obowiązywał w dacie powstania dzienniczka na mocy jakiejkolwiek ustawy. A tu jeszcze pojawia się problem, czy w dacie powstania Dzienniczka Zgromadzenie Sióstr Matki Bożej Miłosierdzia, było i z punktu widzenia prawa kanonicznego (tu prędzej) i z punktu widzenia prawa cywilnego podmiotem, który miał zdolność nabycia takich praw.

KPK 83

Maciej_Szmit's picture

Ale obecny Kodeks Prawa Kanonicznego jest 1983 roku. W latach 30-tych obowiązywał bodajże KPK 1918 :/

KPK 83 cd

Monika Mosiewicz's picture

No to trzeba by jeszcze do niego sięgnąć, ale nawet jak z bezpieczeństwa założymy, że tam istniał podobny kanon, raczej trudno będzie bronić tezy, że da się zastosować 36 pkt. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W gruncie rzeczy, to dla mnie jest to zupełnie zrozumiałe, że pewna kontrola nad takim dziełem powinna być przez Zgromadzenie sprawowana, w gruncie rzeczy najważniejsza jest tu kwestia integralności dzieła i jego rzetelnego wykorzystania, a to są kwestie autorskich praw osobistych, o których już wyżej pisano. Szkopuł w tym, że zgodnie z art. 78 ust. 2 i 3 prawa autorskiego, wykonywanie praw osobistych po śmierci autora oraz i dochodzenie roszczeń z tytułu ich ochrony, mogą występować małżonek, a w jego braku kolejno: zstępni, rodzice, rodzeństwo, zstępni rodzeństwa, chyba że twórca wyraził inną wolę. Jeżeli zatem nie istnieje testament, to Zgromadzenie może mieć problem z bezpośrednim wykonywaniem tych praw.

art. 12-1 analogicznie

Podejmuję myśl, którą wyraził (może nie do końca explicite) Maciej_Szmit w komentarzu "profesja wieczysta" z 2.01. Tak sobie myślę, czy nie można by zastosować art. 12-1 ustawy o prawie autorskim ANALOGICZNIE.

Stosunek pracy podlega regulacji w art. 12-1; stosunek (sui generis), jaki zachodzi pomiędzy zakonnikiem po złożeniu ślubów, a jego zgromadzeniem - nie. Luka raczej nie zamierzona przez ustawodawcę. Można założyć, że ustawodawca nie chciał wykluczyć zakonów, a po prostu o nich nie myślał tworząc art. 12-1. Potrzeba regulacji jest (to pokazuje nasza dyskusja). Zakazu analogii nie ma. Zostaje ostatnie i kluczowe pytanie: czy sytuacje charakteryzują się istotnym podobieństwem? Same stosunki: 1. pracownika do pracodawcy i 2. zakonnika do zgromadzenia jako takie moim zdaniem tak. Z uzasadnieniem Macieja_Szmita w cytowanym komentarzu. (W odróżnieniu od tego, dożywocie moim zdaniem tu już by nie pasowało).

Ja raczej zastanawiałbym się czy utwór powstał "w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku" "zakonnego" (pracy) czy raczej - bardzo spłaszczając - "po godzinach".

Czy fakt, że Św. Faustyna była w zgromadzeniu, był w ogóle przyczyną tego specjalnego natchnienia, którego doznała?

Jeśli zakonnik, to dlaczego nie członek stowarzyszenia?

VaGla's picture

Jeśli zakonnik, to dlaczego nie członek stowarzyszenia? Członek stowarzyszenia (pracujący na rzecz stowarzyszenia) bliższy jest zakonnikowi w Zakonie, niż zakonnik pracownikowi w relacji z pracodawcą. Skoro na siłę się szuka analogii, to dlaczego nie iść dalej? Być może dlatego nie, że ustawa o członku stowarzyszenia nie wspomina (podobnie jak nie wspomina o zakonnikach), a w podanym jako przykład art 12 wspomina o stosunku pracy.
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Wręcz przeciwnie

Czy fakt, że Św. Faustyna była w zgromadzeniu, był w ogóle przyczyną tego specjalnego natchnienia, którego doznała?

Wręcz przeciwnie, jak wynika z zapisków na piątej stronie pierwszego zeszytu „Dzienniczka”, wstąpiła zostawszy natchnioną i ze względu na treść natchnienia właśnie.

(Hmm… Pisząc ten komentarz skorzystałem z internetowego wydania „Dzienniczka” i jakoś nie czuję, żeby jarzmo kopyrajtu, które próbują na ten utwór nałożyć zakonnice, w istotny sposób wpływało na obieg idei)

Obieg idei

VaGla's picture

Powinienem się, na dobrą sprawę, powstrzymać od pisania czegokolwiek, zanim nie sprawdzę jak było w rzeczywistości. Bazując jednak na doniesieniach medialnych (a wiadomo, że dziennikarze czasem upraszczają i sami nie sprawdzają informacji) mogę zacytować fragment tekstu Onetu:

Zakaz rozpowszechniania książki zdjął w 1978 roku Jan Paweł II. Stało się to po wyjaśnieniu wątpliwości i nowym zredagowaniu "Dzienniczka". W 2000 roku papież Jan Paweł II kanonizował Siostrę Faustynę.

"Nowym zredagowaniu". Dziś już sam Dzienniczek nie jest chroniony prawem autorskim i gdyby ktoś miał dostęp do oryginalnego tekstu (spisanego ręką Siostry Faustyny), to pojawia się pytanie w kontekście wpływu copyrightu na obieg idei: czy znalazłby różnice między oryginałem, a "nową redakcją", która pozwoliła papieżowi Janowi Pawłowi II "zdjąć zakaz rozpowszechniania". Nie twierdzę, że byłyby różnice znaczne (aczkolwiek poddano Dzienniczek redakcji, a więc zmianie). Z czystej ciekawości, skoro już tyle nad tym Dzienniczkiem jako utworem w rozumieniu prawa autorskiego spędzamy czasu - chciałbym dowiedzieć się jakie wprowadzono zmiany. Udostępniana jest wersja w PDF po redakcji i ze wstępem. Pytanie, czy można poprosić Siostry o udostępnienie skanów oryginalnego Dzienniczka?
--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Jak czytam na stronie Radia

Jak czytam na stronie Radia Maryja, chodziło o błędne tłumaczenie; przywołana tu wcześniej informacji Onetu wskazuje na niejasność co do oddania niektórych fragmentów w mowie zależnej.

Jeśli idzie o zmiany redakcyjne, to w wydaniu są obecne wyróżnienia (wytłuszczono fragmenty „objawione”), poza tym ze wstępu wynika, że wprowadzone zmiany to głównie rozwinięcia skrótów i poprawki gramatyczne. Czyli — na moje oko — nic, co byłoby „przejawem działalności twórczej o indywidualnym charakterze”.

Biorąc pod uwagę, że watykański zakaz został wydany w oparciu o błędny przekład (tak wynika z materiałów prasowych które znamy), na obieg idei w tym kontekście ma wpływ nie copyright, ale zniekształcenie utworu przy tłumaczeniu. Czyli, z punktu widzenia prawa autorskiego, naruszenie osobistych praw autorskich.

Tak, naruszenia osobistych prawa autorskich, również w przypadku tych utworów, do których prawa majątkowe wygasły, są chyba problemem niedoszacowanym.

> czy utwór powstał "w

czy utwór powstał "w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku" "zakonnego" (pracy) czy raczej - bardzo spłaszczając - "po godzinach".

Utwór powstał na prośbę (czy to jest polecenie służbowe?) spowiedników siostry Faustyny.

polecenie służobowe

VaGla's picture

Nie może być "poleceniem służbowym", gdyż nie było tu relacji służbowej między św. Faustyną a spowiednikami. Poza tym, wedle dostępnych materiałów na ten temat Dzienniczek "powstał "na wyraźne polecenie Pana Jezusa i z nakazu spowiedników""...

--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

art. 12 to nie nabycie pierwotne

ksiewi's picture

Art. 12 nie statuuje nabycia pierwotnego ("z mocy ustawy"), lecz nabycie pochodne. Do utworów pracowniczych stosuje się ogólną zasadę 70 lat p.m.a. (tak: J. Błeszyński, Prawo autorskie do utworów stworzonych przez pracowników w trakcie wykonywania obowiązków pracowniczych, PUG 12/1994 oraz J. Barta et al., Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC, 2001, wyd. II.).

Możemy wobec tego darować sobie rozważania, czy Św. Siostra Faustyna była pracownikiem.

Poza tym, jak już to zauważył Pig Star, powinniśmy raczej skupić się na przepisach obowiązujących w czasie powstawania "Dzienniczka".

Encykliki

Może ktoś z tu wypowiadających się wyjaśni czyją własnością są np. encykliki JP2? Na Wikiźródłach zostały usunięte a z toczącej się tam dyskusji nic nie wynika?

Prawa autorskie do utworów Karola Wojtyły/Jana Pawła II

VaGla's picture

Wedle tekstu Prawa autorskie do dzieł Jana Pawła II - kto ma, kto chce? (notatka w ksiazka.net.pl za PAP):

Rzecznik archidiecezji krakowskiej ks. Robert Nęcek wyjaśnił, że prawa autorskie do wszystkich dzieł napisanych przez księdza, biskupa i kardynała Wojtyłę należą do metropolity krakowskiego kard. Stanisława Dziwisza. Natomiast prawa autorskie do dzieł Jana Pawła II ma watykańska oficyna Liberia Editrice Vaticana.

--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

a propos cenzury :)

Pan Jezus ocenzurowany
/-/ Maciej Szmit (niestety z komputera na którym nie mam zapamiętanego hasła :)

Hermeneutyka, nie cenzura!

To się nie nazywa „cenzura”, to się nazywa „hermeneutyka”.

Szybkie sprawdzenie wersji „Dzienniczka” rozpowszechnianej przez ZMBM pod kątem brzmienia stosownego fragmentu utwierdziło mnie w zaufaniu do tego źródła.

Oczywiście mówię o rzetelności przy spisaniu tekstu, nie o wiarygodności informacji o rzekomych majątkowych prawach autorskich do tekstu…

KOED oficjalnie na temat sprowstowania Sióstr

VaGla's picture

Jest i Stanowisko Koalicja Otwartej Edukacji (KOED) w sprawie “Dzienniczka” siostry Faustyny Kowalskiej, a w nim m.in. czytamy:

(...)
Zdaniem Koalicji Otwartej Edukacji przepis wskazany przez Zgromadzenie nie ma zastosowania do “Dzienniczka”. Dotyczy on bowiem tylko utworów, do których autorskie prawa majątkowe przysługują z mocy ustawy innej osobie niż twórca (tzw. nabycie pierwotne). Zgodnie z aktualnie obowiązującą ustawą chodzi tu o utwory zbiorowe (encyklopedie lub publikacje periodyczne - art. 11 pr. aut.) i programy komputerowe (art. 74 ust. 3 pr. aut.). Podobnie regulowało tę kwestię prawo autorskie obowiązujące w czasie powstawania “Dzienniczka” (ustawa z 1926 roku).

Wobec tego, zdaniem Koalicji prawa autorskie do “Dzienniczka” podlegają zasadzie ogólnej, zgodnie z którą gasną one po 70 latach od śmierci twórcy. Chodzi tu oczywiście o autorskie prawa majątkowe, gdyż autorskie prawa osobiste trwają wiecznie.

Na marginesie, wskazany przez Zgromadzenie przepis nakazuje liczyć 70-letni okres ochrony od daty rozpowszechnienia utworu, czyli jego pierwszego publicznego udostępnienia za zgodą twórcy, a nie od daty pierwszego wydania, jak podano w sprostowaniu Zgromadzenia. Nie ulega wątpliwości, że “Dzienniczek” rozpowszechniany był dużo wcześniej niż w roku 1981, o czym świadczy np. prowadzona publicznie debata na temat różnych wersji jego maszynopisu czy publikacja jego fragmentów w wydawnictwie księży Pallotynów w roku 1956.
(...)

--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

kilka spostrzeżeń nt. "Dzienniczka"

ksiewi's picture

W PDFie na stronie faustyna.pl jest informacja, że jest to wydanie krytyczne "Dzienniczka" opublikowane w 1981 roku (choć w tym samym pliku jest nota copyright z datą 1979). Wobec tego, jeżeli dobrze zrozumiałem, są co najmniej dwie wersje "Dzienniczka": oryginał z przełomu lat 20. i 30. oraz "wydanie krytyczne" z lat 80.

W odniesieniu do oryginału, początek biegu terminu 70-letniego zależy od tego, czy Św. Siostra Faustyna nabyła swoje prawa pierwotnie, czy też "z mocy ustawy" utraciła je w momencie ich powstania. W tym celu należy sięgnąć do ustawy z 1926 r. (i obowiązującego wtedy Konkordatu oraz prawa kanonicznego). W ustawie z 1926 r. nie znajduję przepisu, który przyznawałby prawo do "Dzienniczka" komuś innemu niż Św. Siostra Faustyna. Pozostaje zatem sprawdzenie Konkordatu i prawa kanonicznego.

Na marginesie, zgodnie z art. 36 pkt 3 obecnej ustawy, nawet jeżeli prawa nie przysługiwały twórcy "z mocy ustawy", to czas ochrony liczy się od daty ustalenia jeżeli utwór nie został rozpowszechniony. I tu mam pytanie, czy oryginał "Dzienniczka" został w ogóle udostępniony publicznie za zgodą twórcy? Jeżeli nie, to być może termin powinien być obliczany jednak od daty ustalenia? Wtedy moglibyśmy sobie darować sprawdzanie Konkordatu i prawa kanonicznego.

Jest to jednak o tyle bezprzedmiotowe, że oryginał może (i jest) kontrolowany za pomocą prawa własności i faktycznego posiadania i kwestie prawno-autorskie schodzą tu na dalszy plan.

Pozostaje zatem ogólnodostępne w Internecie "wydanie krytyczne". Jeżeli to "wydanie krytyczne" jest utworem (tzn. wniesiono tam jakiś indywidualny wkład intelektualny poza mechaniczną korektą pisowni i przygotowaniem do druku), to prawa do niego wygasają odrębnie od praw do oryginału. Jeżeli nie, to możemy skupić się jedynie na kwestii praw do oryginału "Dzienniczka", a pobocznie rozważyć, czy "wydanie krytyczne" nie korzysta przypadkiem z ochrony przewidzianej w art. 99^2 pr. aut..

Załóżmy zatem, że "wydanie krytyczne" jest utworem. Powstało ono jak rozumiem na przełomie lat 70. i 80. W roku 1981 r. obowiązywała ustawa z 1952 r. Ustawa ta przyznawała wprost twórcy wydania krytycznego prawa autorskie "jeżeli opracowanie wykazuje cechy twórczości, zwłaszcza pod względem wyboru, układu lub ustalenia tekstu" (art. 9). Prawo to przysługiwało jednak twórcy, a nie wydawcy (nie mamy tu zatem do czynienia z pozbawieniem twórcy praw "z mocy ustawy", lecz potwierdzeniem ich przysługiwania właśnie twórcy). Tu też jednak powinniśmy sprawdzić, czy przypadkiem nie wchodzą w grę przepisy Konkordatu i prawa kanonicznego (por. Wikipedia, Konkordat - sytuacja po II wojnie św.).

Zakładając, że w grę wchodzi tylko ustawa z 1952 r. to twórca (ale nie wydawca) "wydania krytycznego" z 1981 r. prawa swoje zachował pierwotnie i zgodnie z ustawą z 1994 r. prawa te wygasną w 70 lat po jego śmierci. Nie udało mi się jednak ustalić kto jest twórcą "wydania krytycznego". Wariant, że twórca ten nie jest znany pozwoliłby obliczać ten termin od pierwszego rozpowszechnienia, czyli od 1981 roku (przypominam, że chodzi o prawa do "wydania krytycznego", a nie do oryginału, który najprawdopodobniej został rozpowszechniony wcześniej). 1981 + 70 = 2051

To wszystko przy założeniu, że "wydanie krytyczne" "Dzienniczka" podlega ochronie jako utwór. Jeżeli bowiem ograniczyło się do np. korekty pisowni, to ochronie tej nie podlega. Tu jednak kłania się art. 99^2 obecnego prawa autorskiego.

Zgodnie z tym przepisem, "temu, kto po upływie czasu ochrony prawa autorskiego do utworu przygotował jego wydanie krytyczne lub naukowe, niebędące utworem, przysługuje wyłączne prawo ... przez okres trzydziestu lat od daty publikacji." 1981 + 30 = 2011

Pytanie, jak ten przepis zastosować do wydania krytycznego sporządzonego przed jego wejściem w życie? Żądnym odpowiedzi na to pytanie polecam lekturę dwóch ustaw: zmieniającej pr. aut. z dnia 9 czerwca 2000 r. (która wprowadziła art. 99^2) oraz zmieniającej pr. aut. z dnia 28 października 2002 r. (która przepis ten trochę zmieniła). W obu ustawach są szczątkowe przepisy intertemporalne.

Załóżmy jednak, że przepis ten można zastosować do "wydania krytycznego" z 1981 r. Będzie się on stosował o ile w 1981 r. oryginał nie podlegał ochronie. I tu niespodzianka: jest możliwe, że zgodnie z ustawą z 1952 r. w 1981 r. prawa autorskie do oryginału już wygasły (było to wtedy 25 lat p.m.a. - oczywiście przy założeniu, że Św. Siostra Faustyna nie utraciła swych praw "z mocy ustawy" w latach 30.) Oczywiście ochrona oryginału odżyła cudownie w roku 2000, kiedy to wydłużono ją retroaktywnie do 70 lat p.m.a. Nie zmienia to jednak faktu, że "wydanie krytyczne" przygotowano po upływie czasu ochrony...

Pozostaje jeszcze do rozważenia wariant, w którym w 1981 r. oryginał był jednak nadal chroniony. Jest to możliwe, gdyż zgodnie z art. 26 ustawy z 1952, jeżeli prawa autorskie przysługują osobie prawnej (nie ma tu wymogu nabycia ich "w drodze ustawy", w grę wchodzi zatem również przeniesienie umowne lub dziedziczenie), to 25 lat liczy się od daty publikacji. Jeżeli zatem oryginał "Dzienniczka" nie został opublikowany, to w 1981 r. (ani nigdy przez czas obowiązywania ustawy z 1952) prawa do niego nie wygasły.

To tyle na temat obowiązywania zasady, że po upływie określonego okresu, każdy może korzystać z utworów bez przeszkód. Z powyższych rozważań wynika, że po upływie określonego okresu każdy może co najwyżej zafundować sobie rozrywkę lepszą niż jednoczesne oglądanie wszystkich części "Powrotu do Przyszłości".

Jeszcze

VaGla's picture

Jeszcze art. 124 aktualnej ustawy. Jeśli stosuje się do tych utworów tam wyminionych, to i stosuje się przepis o wygaśnięciu prawa. Reszta zaś (poprzednich) ustaw ma odpowiedzieć, czy wówczas "przysługiwało z mocy prawa", albo czy wówczas "podlegało ochronie".

--
[VaGla] Vigilant Android Generated for Logical Assassination

Jest to jednak o tyle

Jest to jednak o tyle bezprzedmiotowe, że oryginał może (i jest) kontrolowany za pomocą prawa własności i faktycznego posiadania i kwestie prawno-autorskie schodzą tu na dalszy plan.

Szkoda więc, że nie istnieje żadna "piracka" kopia oryginału, prawda? . Sytuacja podobna jak ze zdjęciami obrazów w muzeach. Bo okazuje się, że zdjęcie obrazu może być utworem chronionym prawem autorskim, tak samo jak wydanie książki może zostać uznane za oddzielny utwór. A posiadacz oryginału nie chce fizycznie go udostępnić.

Piotr VaGla Waglowski

VaGla
Piotr VaGla Waglowski - prawnik, publicysta i webmaster, autor serwisu VaGla.pl Prawo i Internet. Członek Rady ds Cyfryzacji przy Ministrze Cyfryzacji, ekspert w Departamencie Oceny Ryzyka Regulacyjnego Ministerstwa Rozwoju, felietonista miesięcznika "IT w Administracji" (wcześniej również felietonista miesięcznika "Gazeta Bankowa" i tygodnika "Wprost"). Uczestniczył w pracach Obywatelskiego Forum Legislacji, działającego przy Fundacji im. Stefana Batorego w ramach programu Odpowiedzialne Państwo. W 1995 założył pierwszą w internecie listę dyskusyjną na temat prawa w języku polskim, Członek Założyciel Internet Society Poland, pełnił funkcję Członka Zarządu ISOC Polska i Członka Rady Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji. Był również Członkiem Rady Informatyzacji przy MSWiA, członkiem Zespołu ds. otwartych danych i zasobów przy Komitecie Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji oraz Doradcą społecznym Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej ds. funkcjonowania rynku mediów w szczególności w zakresie neutralności sieci. W latach 2009-2014 Zastępca Przewodniczącego Rady Fundacji Nowoczesna Polska, w tym czasie był również Członkiem Rady Programowej Fundacji Panoptykon. Więcej >>