Walka z dyskryminacją w UE: Komisja proponuje projekt nowej dyrektywy

2 lipca Komisja przyjęła wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie ochrony poza miejscem pracy przed dyskryminacją ze względu na wiek, niepełnosprawność, orientację seksualną, religię czy przekonania. Dla przypomnienia: Polska podpisała traktat ONZ o prawach osób niepełnosprawnych i trwają prace nad projektem ustawy o równym traktowaniu. W Unii obowiązuje dyrektywa 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne. Projekt nowej dyrektywy unijnej idzie nieco dalej i dotyka zarówno zagadnień socjalnych, jak również dostępu do towarów i usług (uzupełnia również istniejące regulacje, wychodząc poza relacje pracownik-pracodawca).

Na stronie Komisji Europejskiej opublikowano notatkę prasową pt. UE proponuje wprowadzenie ochrony przed dyskryminacją poza miejscem pracy (IP/08/1071). Już we wstępie ten notatki wymieniono zakres projektu: "równe traktowanie w dziedzinie ochrony socjalnej (w tym zabezpieczenia społecznego i ochrony zdrowia), edukacji, dostępu do towarów i usług oferowanych powszechnie na zasadach komercyjnych oraz dostarczania takich towarów i świadczenia takich usług (w tym również w zakresie mieszkalnictwa)". W tym sensie projekt dyrektywy ma szerszy zakres niż traktat ONZ, co nie oznacza, że inne akty prawne prawa międzynarodowego, które tworzą system praw człowieka, nie dotykają tego zakresu.

W Polsce pojawiło się w ostatnim czasie kilka projektów ustaw "o równym traktowaniu". Te projekty są konsultowane, prowadzone są ostatnio prace głównie nad sprawdzeniem jak polskie prawo antydyskryminacyjne koreluje z traktatem ONZ (być może prowadzone są też inne prace, o których nie wiem). Trochę się obawiam (a może niepotrzebnie), że w związku z projektem dyrektywy prace nad polską ustawą znów nieco się przesuną.

Chociaż przecież prawo antydyskrymianacyjne w Unii Europejskiej obowiązuje w pewnym zakresie. W 2006 roku Komisja przedstawiła Radzie oraz Parlementowi Europejskiemu sprawozdanie (PDF) na temat stosowania dyrektywy 2000/43/WE z dnia 29 czerwca 2000 r. wprowadzającej w życie zasadę równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne (dyrektywę tą przyjęto na podstawie art. 13 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską). Tam m.in. napisano:

Akt ten ma znaczny wpływ na zwiększanie poziomu ochrony przed dyskryminacją dla osób zamieszkałych na terytorium całej UE. W niektórych państwach członkowskich wystąpiły jednak opóźnienia w transponowaniu tych przepisów do prawa krajowego i potrzebne są dodatkowe wysiłki, aby zapewnić skuteczne ich wdrożenie i egzekwowanie.

To nie jedyne przepisy antydyskryminacyjne w Unii. Wypada m.in. odnotować również Dyrektywę Rady 2004/113/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. wprowadzającą w życie zasadę równego traktowania mężczyzn i kobiet w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług.

Jak wspomniałem - Komisja przyjęła wniosek dotyczący projektu nowej dyrektywy. Dostępny jest w wersji angielskojęzycznej: Proposal for a Council Directive on implementing the principle of equal treatment between persons irrespective of religion or belief, disability, age or sexual orientation COM(2008) 426 final (PDF). Natomiast w przywołanej wyżej notatce prasowej Komisji Europejskiej z 2 lipca 2008 roku czytamy m.in.:

Biorąc pod uwagę, że w niektórych państwach członkowskich ochrona przed dyskryminacją już w tej chwili funkcjonuje w bardzo szerokim zakresie, przyjęty dziś wniosek stworzy równe reguły gry dla całej UE. Parlament Europejski już wielokrotnie wzywał do przyjęcia takiego wniosku obejmującego wszystkie kraje UE, a w grudniu 2007 r. szefowie państw i rządów wezwali państwa członkowskie do zintensyfikowania wysiłków na rzecz walki z dyskryminacją.

Dyrektywa zakazuje bezpośredniej i pośredniej dyskryminacji oraz molestowania, a także wiktymizacji. Dla osób niepełnosprawnych niedyskryminowanie oznaczać będzie ogólnodostępność, jak również zasadę „racjonalnych usprawnień”, która jest już stosowana w obowiązującym prawodawstwie europejskim. Dyrektywa nie zawiera jednak przepisów, które nakładałyby na dostawców usług nieproporcjonalne obciążenia. Uwzględnia się w niej bowiem wielkość i środki danego przedsiębiorstwa, jak również jego charakter, szacowany koszt, cykl życia towarów i usług oraz możliwe korzyści ze zwiększenia dostępu dla osób niepełnosprawnych. Dyrektywa dotyczy tylko tych osób prywatnych, które prowadzą działalność gospodarczą.

Państwa członkowskie zachowają również prawo do utrzymania środków w zakresie świeckości państwa lub statusu i działalności organizacji religijnych. Dyrektywa w żaden sposób nie wpłynie na ogólnie akceptowane praktyki, takie jak zniżki dla osób starszych (np. w komunikacji miejskiej czy muzeach), czy też ustanawianie ograniczeń wiekowych w dostępie do niektórych towarów (np. zakaz sprzedaży alkoholu młodzieży) ze względów ochrony zdrowia publicznego. Aby zagwarantować skuteczność proponowanych środków, krajowe organy ds. równości będą zapewniały porady dla ofiar dyskryminacji, a organizacje społeczeństwa obywatelskiego będą również miały możliwość wspierania ich na drodze procedur sądowych i administracyjnych.

Obok projektu dyrektywy Komisja opublikowała również Komunikat „Niedyskryminacja i równość szans: odnowione zobowiązanie” (PDF; wersja angielskojęzyczna)

Z perspektywy zagadnień poruszanych w tym serwisie przepisy antydyskryminacyjne są dla mnie interesujące głównie ze względu na zagadnienia dostępu do informacji (zwłaszcza w znaczeniu technicznym, a doniesienia na ten temat gromadzę w dziale accessibility) oraz ze względu na kwestie neutralności technologicznej państwa (co istotne ze względu na przepisy normujące zagadnienia informatyzacji, ale również, w dalszej konsekwencji, normujące zagadnienia zamówień publicznych związane z budowaniem infrastruktury "społeczeństwa informacyjnego"). Nowe regulacje wprowadzą również kwestie dyskryminacji do sfery handlu i ochrony praw konsumentów.

Opcje przeglądania komentarzy

Wybierz sposób przeglądania komentarzy oraz kliknij "Zachowaj ustawienia", by aktywować zmiany.

Ciekawe, że UE promując

Ciekawe, że UE promując powszechną równość i szczęśliwość sama ustanowionych przez siebie zasad nie przestrzega. Bo czy brak polskojęzycznej wersji strony unijnej Agencji Praw Podstawowych nie jest przypadkiem dyskryminacją ze względu na pochodzenie? Najciemniej jest zawsze pod latarnią.

Piotr VaGla Waglowski

VaGla
Piotr VaGla Waglowski - prawnik, publicysta i webmaster, autor serwisu VaGla.pl Prawo i Internet. Członek Rady ds Cyfryzacji przy Ministrze Cyfryzacji, ekspert w Departamencie Oceny Ryzyka Regulacyjnego Ministerstwa Rozwoju, felietonista miesięcznika "IT w Administracji" (wcześniej również felietonista miesięcznika "Gazeta Bankowa" i tygodnika "Wprost"). Uczestniczył w pracach Obywatelskiego Forum Legislacji, działającego przy Fundacji im. Stefana Batorego w ramach programu Odpowiedzialne Państwo. W 1995 założył pierwszą w internecie listę dyskusyjną na temat prawa w języku polskim, Członek Założyciel Internet Society Poland, pełnił funkcję Członka Zarządu ISOC Polska i Członka Rady Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji. Był również Członkiem Rady Informatyzacji przy MSWiA, członkiem Zespołu ds. otwartych danych i zasobów przy Komitecie Rady Ministrów do spraw Cyfryzacji oraz Doradcą społecznym Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej ds. funkcjonowania rynku mediów w szczególności w zakresie neutralności sieci. W latach 2009-2014 Zastępca Przewodniczącego Rady Fundacji Nowoczesna Polska, w tym czasie był również Członkiem Rady Programowej Fundacji Panoptykon. Więcej >>