Panoptikon czyli wszystko wiedzieć

Pod koniec XVIII wieku Jeremy Bentham (filozof i krytyk brytyjskiego systemu prawnego) wymyślił, a następnie zaprojektował więzienie, którego koncepcja polegała na tym, że strażnicy mogli obserwować więźniów, ale więźniowie nie wiedzieli, kiedy (i czy w ogóle) są przez strażników obserwowani. Koncepcja skrytego obserwowania wielokrotnie pojawiała się w literaturze, wystarczy wymienić "1984" Orvella, "Paradyzję" Zajdla, czy "Raport mniejszości" (Minority Report) - ostatnio bardziej znany jako film, chociaż w rzeczywistości to ekranizacja opowiadania Philipa K. Dicka.

Bentham opublikował swoje przemyślenia na temat więzienia w pracy (cyklu listów) pt. "Panoptikon" (cykl miał jeszcze długi podtytuł: "...albo Dom Nadzoru opisujący ideę nowych zasad budowy wszelkich zakładów, w których wszelkiego rodzaju osoby winny się znajdować pod nadzorem, w szczególności więzień, ale też aresztów, fabryk, warsztatów, przytułków, lazaretów, manufaktur, szpitali, domów wariatów i szkół wraz z planem zarządzania..."; listy były napisane w 1787 roku "do przyjaciela w Anglii"). Kiedy Bentham pisał swoje listy nie wiedział jeszcze, że dwieście lat później na ulicach światowych metropolii instalowany będzie system monitoringu wizyjnego, który działał będzie podobnie jak jego więzienie. System monitoringu wizyjnego ma różne nazwy: Closed Circuit TeleVision (stąd skrót CCTV), telewizja dozorowa, Telewizja Przemysłowa, telewizja w układzie zamkniętym i jest to element telewizji użytkowej związany z monitorowaniem i zabezpieczaniem osób i obiektów.

Korzystanie z tego systemu niesie ze sobą wiele dylematów i wyzwań, w szczególności na temat prywatności obywateli, ochrony danych osobowych, ale przecież również pojawiają się pytania o prawa autorskie, artystyczne wykonania, pojawiają się problemy dotyczące zakresu kompetencji i uprawnień osób zarządzających takim systemem. Uprawnione są różne pytania: "Kto obserwuje tych, którzy obserwują nas?", "Jak zabezpieczone są gromadzone nagrania?", "Kto może z nich korzystać?", "Czy gromadzenie i przechowywanie materiałów z monitoringu wizyjnego jest przetwarzaniem danych osobowych?".

Odwiedź dział CCTV niniejszego serwisu.